نظام سياسى اجتماعى اسلام (فارسى) — الصفحة ٦٣
شرايط قانونگذار
شرايط قانونگذار
شرايط قانونگذار
قانونگذار بايد به مصالح و مفاسد فرد و جامعه اطلاع كافى داشته و در تشخيص خود از هر گونه خطا مصون باشد . براساس بينش اسلامى ، قانونگذار اصلى ، خداوند است .
« انِ الْحُكْمُ الَّا لِلَّهِ » « 1 »
حكومت و فرمانروايى جز براى خداوند نيست .
« افَحُكْمَ الْجاهِليَّةِ يَبْغوُنَ وَ مَنْ احْسَنُ مِنْ اللَّهِ حُكْماً لِقَوْمٍ يُوقِنوُنَ » « 2 »
آيا آنان حكم جاهليت را ( ازتو ) مىخواهند ؟ و چه كسى بهتر از خدا براى گروهى كه اهل‌يقين هستند ، حكم مىكند ؟
« وَ مَنْ لَمْ يَحْكُمْ بِما انْزَلَ اللَّهُ فَاوُلئِكَ هُمُ الظَّالِموُنَ » « 3 »
و هر كس بر خلاف آنچه خداوند فرستاده حكم كند ، چنين كس از ستمكاران خواهد بود .
بطور كلى شرايط لازم براى يك قانونگذار صالح چنين است : « 4 »
1 - انديشهء فوق بشرى : اجتماعات مختلف بشرى داراى افكار ، عقايد و انديشه‌هاى گوناگون هستند و هر گروه در صورتى كه بخواهد براساس عقيده و انديشه خود به وضع قانون بپردازد ، باعث برهم خوردن نظم و تعادل اجتماعى خواهد شد . بنابراين ، لازم است منشأ قانون ، فوق گروهها و انديشه‌هاى انسانى باشد .
2 - شناخت انسان و جهان : شناخت انسانها از جهان و انسان ، محدود است و بيشتر دانشمندان به اين مطلب معترفند در نتيجه ، هر گونه قانونگذارى بدون شناخت دقيق انسان و نيازهاى واقعى او ناقص خواهد بود .
3 - حبّ ذات : نفع طلبى و انحصار طلبى انسانها باعث تجاوز گروه قانونگذار بر ديگران مىشود .
( 1 ) - انعام ( 6 ) ، آيهء 57 .
( 2 ) - مائده ( 5 ) ، آيهء 50 .
( 3 ) - همان ، آيهء 45 .
( 4 ) - درآمدى بر حقوق اسلامى ، ج 2 ، ص 299 - 310 ، دفتر همكارى حوزه و دانشگاه ، انتشارات سمت ، 1368 .