منهاج النجاح في ترجمة مفتاح الفلاح (فارسى) — الصفحة ٤٢٥

توضيح : [ تفسير مفردات دعاهاى مذكور ]

ضيق مكان است .

« نطفة ثمّ علقة »

منصوب بودن نطفه و آنچه معطوف است بر آن يا بر سبيل حكايت است كه در قرآن مجيد واقع شده « 1 » ، يا بر اضمار عامل است كه خلقتنى يا مانند آن باشد . و نطفه مأخوذ است از نطف به معنى صبّ كه عبارت از ريختن است . و علقه قطعهء جامده‌اى است از خون يعنى خون بسته شده ، و آن اول صورتى است كه نطفه در رحم مستحيل به آن مىشود .

« ثمّ مضغة »

مضغه قطعه‌اى است از گوشت و آن در اصل به قدر يك مضغه است يعنى يك لقمهء جاويده .

« ثمّ عظاما »

مراد به عظام بعض اجزاء علقه « 2 » كه صلب شده است ، و اتيان به آن به صيغهء جمع به واسطهء اختلاف هيئت عظام است در صلابت و نرمى و بزرگى و كوچكى و غير ذلك .

« ثمّ كسوت العظام لحما »

مراد به لحم يا لحمى است كه از مضغه باقى مانده باشد ، يا آنكه لحم جديدى باشد كه خداى تعالى بر عظام پوشاند غير لحم باقى مانده از مضغه .

« ثمّ أنشأتنى خلقا آخر »

مراد به انشاء تمامى صورت بدن است و نفخ روح در آن . و اين كلام بلاغت انتظام از امام عليه السّلام اشاره است به آنچه آيهء كريمه متضمّن آنست كه قوله تعالى :

وَ لَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنْسانَ مِنْ سُلالَةٍ مِنْ طِينٍ * ثُمَّ جَعَلْناهُ نُطْفَةً فِي قَرارٍ مَكِينٍ * ثُمَّ خَلَقْنَا النُّطْفَةَ عَلَقَةً فَخَلَقْنَا الْعَلَقَةَ مُضْغَةً فَخَلَقْنَا الْمُضْغَةَ عِظاماً فَكَسَوْنَا الْعِظامَ لَحْماً ثُمَّ أَنْشَأْناهُ خَلْقاً آخَرَ فَتَبارَكَ اللَّهُ أَحْسَنُ الْخالِقِينَ .

( 1 ) سورهء مؤمنون : 23 - آيهء 12 تا 14 . ( 2 ) در نسخهء چاپى « بعض اجزاء مضغة » آمده و همان صحيح است و « علقه » را نسخه بدل قرار داده است .