ولايت فقيه (فارسى) — الصفحة ٨٣

مفهوم بيعت

اين آيه پس از فتح مكه ، دربارهء بيعت زنان ، كه در روى كوه صفا انجام گرفت ، نازل گرديد و به دنبال آن پيامبر اسلام بيعت آنان را دربارهء شرائط ياد شده در آيه پذيرفت و در واقع از آنان تعهد گرفت تا بر خلاف شيوهء اسلامى رفتار نكنند .

« إِنَّ الَّذِينَ يُبايِعُونَكَ إِنَّما يُبايِعُونَ اللَّهَ يَدُ اللَّهِ فَوْقَ أَيْدِيهِمْ فَمَنْ نَكَثَ فَإِنَّما يَنْكُثُ عَلى نَفْسِهِ وَ مَنْ أَوْفى بِما عاهَدَ عَلَيْهُ اللَّهَ فَسَيُؤْتِيهِ أَجْراً عَظِيماً » « 1 » .

خداوند در اين آيه به پيامبر مىفرمايد كسانى كه با تو بيعت مىكنند ، در واقع با خدا بيعت كرده‌اند . يعنى ، پيمانى كه با تو بسته مىشود پيمان با خدا است . زيرا آن دست خدا است كه برتر از دستها قرار دارد و اين همان تعهّدى است كه مسلمانان ، در مقابل پيامبر صلّى اللّه عليه و إله برگردن گرفته بودند تا وفادار باشند ، و در رابطهء با اسلام و نظام پايبند بوده و در هر جنگ و صلحى كه پيش آيد ، پابرجا بمانند .

دربارهء بيعت عقبهء ثانيه سال پيش از هجرت ، عبادة بن صامت ، كه يكى از دوازده نفرى است كه نمايندگى انصار را بر عهده داشتند ، مىگويد :

« بايعنا رسول اللّه صلّى اللّه عليه و إله بيعة الحرب ، على السمع و الطاعة ، فى عسرنا و يسرنا . و منشطنا و مكرهنا ، و أثرة علينا . و أن لا ننازع الأمر أهله . و أن نقول بالحق أينما كنا لا نخاف فى اللّه لومة لائم » « 2 » .

پيمانى كه با پيامبر بستيم ، پيمان جنگ بود ، تا در همه حال شنوا و فرمانبردار باشيم و بيهوده عذرتراشى نكنيم . و او را بر خود مقدّم داريم .

و در أمر زعامت با او درگير نشويم . و همواره حق‌گو باشيم ، و در پيشگاهر خدا از چيزى باك نداشته باشيم .

و دربارهء بيعت رضوان كه در سايهء درختى انجام گرفت و چنانچه گذشت در رابطه با آمادگى براى جنگ احتمالى با قريش بود و مورد ستايش پروردگار قرار گرفت ، مىخوانيم :

« لَقَدْ رَضِيَ اللَّهُ عَنِ الْمُؤْمِنِينَ إِذْ يُبايِعُونَكَ تَحْتَ الشَّجَرَةِ ، فَعَلِمَ ما فِي قُلُوبِهِمْ فَأَنْزَلَ السَّكِينَةَ عَلَيْهِمْ وَ أَثابَهُمْ فَتْحاً قَرِيباً » « 3 » .

خداوند از مؤمنين خوشنود گرديد ، كه با تو پيمان بستند تا استوار باشند

( 1 ) . سورهء فتح 48 : 10 . ( 2 ) . سيرهء ابن هشام ج 2 ص 97 . ( 3 ) . سورهء فتح 48 : 18 .