ولايت فقيه (فارسى) — الصفحة ١٠٧

اكثريّت در قرآن

« أَكْثَرُهُمْ كاذِبُونَ » .

« بَلْ أَكْثَرُهُمْ لا يَعْلَمُونَ الْحَقَّ فَهُمْ مُعْرِضُونَ » . . . و غيره .

و اين مىرساند كه بيشتر مردم زمانه ، شناخت ندارند ، حقيقت را خوشايند نداشته ، از حقّ روى گردانند . و چگونه ممكن است به آراى چنين مردمى ، بها داده شود ، يا از آن پيروى گردد ؟ !

به گفتهء برخى نويسندگان ، امروزه پاره‌اى از آزادىستيزان ، جفاكارانه ( و گاه مزوّرانه ) بدين آيات توسل مىجويند ، تا حقوق اكثريّت را پايمال كنند ، و مشاركت سياسى مردم در سرنوشتشان را بىمنطق و ناروا جلوه دهند . بدين بهانه كه اكثريّت نه عقل دارند و نه شعور . و لذا چوپانى را بايد بر آنان گماشت ، تا آنان را گله‌بانى كند !

حقيقتا چنين تفيرى ، جز جفا كردن در حق اين آيات نيست . بايد به همه آياتى كه چنين تعابيرى دارند ، مراجعه شود تا معلوم گردد كه همهء آن‌ها به موارد ويژه‌اى نظر دارند ، و از گروه يا نكتهء خاصى سخن مىگويند . و به هيچ‌وجه تعميم نداشته و به كلّ جامعهء عربى ، و از آن بالاتر به كلّ جامعهء بشريّت ، و براى هميشه ، تعلق نمىيابند .

و به اصطلاح ، از قضاياى خارجيّه كه جنبهء خاصّ دارند شمرده مىشوند ، و نبايستى آن را از قضاياى حقيقيّه كه جنبه عام و شمولى دارند - به‌شمار آورد .

در قرآن ، بسيارى از تعابير ، گرچه به‌صورت كلّى آمده ، ولى به موارد خاصّ نظر دارد ، و نبايستى از آن ، كليّت فهميد « 1 » و اين‌گونه قضايا ، همانند قضاياى شخصيّه است ، كه به شخص خاص تعلّق داشته « 2 » ، و هيچ‌گونه تعميم در آن ، راه ندارد .

مثلا به اين آيه توجه كنيد :

« وَ لكِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا يَفْتَرُونَ عَلَى اللَّهِ الْكَذِبَ وَ أَكْثَرُهُمْ لا يَعْقِلُونَ » « 3 » .

( 1 ) . مانند « الْأَعْرابُ أَشَدُّ كُفْراً وَ نِفاقاً وَ أَجْدَرُ أَلَّا يَعْلَمُوا حُدُودَ ما أَنْزَلَ اللَّهُ عَلى رَسُولِهِ » ( توبه 9 : 97 ) . اشاره به گروه خاصى است ، به دليل « وَ مِمَّنْ حَوْلَكُمْ مِنَ الْأَعْرابِ مُنافِقُونَ وَ مِنْ أَهْلِ الْمَدِينَةِ مَرَدُوا عَلَى النِّفاقِ لا تَعْلَمُهُمْ نَحْنُ نَعْلَمُهُمْ سَنُعَذِّبُهُمْ مَرَّتَيْنِ ثُمَّ يُرَدُّونَ إِلى عَذابٍ عَظِيمٍ » ( توبه : 101 ) و دليل بر عدم تعميم آيهء ديگر است : « وَ مِنَ الْأَعْرابِ مَنْ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَ الْيَوْمِ الْآخِرِ وَ يَتَّخِذُ ما يُنْفِقُ قُرُباتٍ عِنْدَ اللَّهِ وَ صَلَواتِ الرَّسُولِ . أَلا إِنَّها قُرْبَةٌ لَهُمْ سَيُدْخِلُهُمُ اللَّهُ فِي رَحْمَتِهِ إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ » ( توبه : 99 ) . علّامهء طباطبائى در ذيل آيهء 6 سورهء بقره ، و نيز در تفسير سورهء كافرون ، به اين مطلب تصريح دارند . ( ج 1 ص 50 و ج 20 ص 526 ) . ( 2 ) . مانند « تَبَّتْ يَدا أَبِي لَهَبٍ » ( 3 ) . مائده 5 : 103 .