الجمان في تشبيهات القرآن ( فارسى ) — الصفحة ٣٠٥
[ تشبيه در سورهء الرحمن ]
در سراى دنياست .
تشبيه ديگرى در اين سوره :
( بيان ) گفتار خداى - عزّ و جلّ - : كَأَنَّهُنَّ الْياقُوتُ وَ الْمَرْجانُ « 28 » يعنى آن زنان با حيا در پاكى و پاكيزگى همچون ياقوت و مرجانند و گروهى گفته‌اند : « مرجان همان مرواريدهاى كوچك است و آنچه گفته‌اند [ صحيح نيست ] زيرا مرجان جنس ديگرى است ، و آن سرخ‌فام است ، و در ته دريا به شكل درخت تكوين مىيابد ، و با قلابها بيرون آورده مىشود . خداى - تعالى - گفته است : يَخْرُجُ مِنْهُمَا اللُّؤْلُؤُ وَ الْمَرْجانُ « 29 » و اگر چنان بود كه آن گروه گفته‌اند ، در عطف المرجان به اللّؤلؤ فايده‌اى تحقق نمىيافت .
و نكته آوردن تشبيه به مرجان بعد از ياقوت ، اين است كه اين تشبيه دلالت كند بر تشبيه آن زنان به ياقوت سرخ كه از بهترين انواع ياقوت است ، و به تحقيق بشّار گفته است : [ از بحر طويل ]
869 هجان عليها حمرة فى بياضها * تروق بها العينين و الحسن احمر
« 30 » و بهترين تشبيه رنگ سرخ ، تشبيه به ياقوت است ، چنان كه ابو نواس در تشبيه باده هنگامى كه رنگ آن را وصف مىكند گفته است : [ از بحر بسيط ]
870 كأس اذا انحدرت فى حلق شاربها * أخذته حمرتها فى العين و الخد
« 31 »
871 فالخمر ياقوتة و الكأس لؤلؤة * من كفّ جارية ممشوقة القدّ
« 32 »
( 28 ) - سورة الرحمن ( 55 ) آيهء 58 . ( 29 ) - سورة الرحمن ( 55 ) آيهء 22 . ( 30 ) - ديوان بشار ، ج 3 ، ص 260 . ( 31 ) - در نسخه اصل چنين است اما در ديوان ابى نواس ، ص 27 به اين عبارت نقل شده است : كأسا اذا انحدرت فى حلق شاربها * اجدته حمرتها فى العين و الخد ( 32 ) - در نسخه اصل معشوقة ذكر شده و وجه مضبوط در متن مطابق ديوان ابى نواس تصحيح شده است .