الجمان في تشبيهات القرآن ( فارسى ) — الصفحة ١٦٤

[ تشبيه در سورهء نور ]

شمرده ، و آن را به « ياء » و ضمّه را به كسره تغيير داده است ، و برخى از قاريان درّى خوانده‌اند ، و در اين قرائت وجهى جز اتّصال ياء نسبت به آخر كلمه جايز نيست ، پيامبر ( ص ) در وصف دجّال گفته است : « إحدى عينيه عوراء لا حدقة لها و الأخرى كانّها كوكب درّىّ » . « 20 » و امّا تشبيه شيشه چراغ به ستاره ، آن تشبيه براى افزايش صفت روشنى و تابش چراغ و مبالغه در وصف درخشندگى و نورافكنى آن است . و بتحقيق شاعران ستاره‌ها را به چراغها ، و چراغها و همچنين آتش را از فاصله دور به ستاره‌ها تشبيه كرده‌اند ، و درّ را نيز به ستارگان تشبيه كرده‌اند .

امّا تشبيه ستارگان به چراغها : مانند گفتار امرؤ القيس : [ از بحر طويل ]

398 نظرت إليها و النّجوم كانّها * مصابيح رهبان تشبّ لقفّال

« 21 » و مانند گفتار أرطاة بن سهيّه : [ از بحر طويل ]

399 إذا كانت الشّعرى العبور كانّها * معلّق قنديل عليه الكنائس

400 و لاح سهيل من بعيد كأنّه * شهاب ينحيّه من الرّيح قابس

« 22 » و شاعران محدث اين تشبيه را به كار برده‌اند ؛ ابن المعتزّ شعرى سروده و آن تشبيه را به تشبيه ديگر نزديك ساخته است : [ از بحر كامل ]

401 و الصبح يتلو المشترى فكانّه * عريان يمشى فى الدجى بسراج

« 23 » و در تشبيه ستارگان به درّ « 24 » نيز گفته است : [ از بحر طويل ]

( 20 ) - در النهاية ، ج 2 ، ص 113 آمده است : « و منه حديث دجّال : إحدى عينيه كانّها كوكب درّىّ » . ( 21 ) - ديوان امرؤ القيس ، ص 31 . ( 22 ) - ديوان المعانى ، ج 1 ، ص 338 ، و التشبيهات ، ص 8 . ( 23 ) - ديوان او ، ص 262 ، و التشبيهات ، ص 15 ملاحظه شود . ( 24 ) - به قرينه دو بيت شاهد اين تشبيه ، بعيد نيست كلمه « درّ » در متن الجمان تحريف شده از « مدرى » باشد . - م .