الجمان في تشبيهات القرآن ( فارسى ) — الصفحة ١٤٥
[ تشبيه در سورهء كهف ]
بهشت ، نسبت به آنچه عرب در اشعار خود به پاكى و لطافت و خنكى ، و لذت وصف كرده ، ارزشمندتر است ؛ زيرا وصف شاعران عرب ، بيرون از وصف چشمه‌ها و ابرها نيست ؛ چنان كه جابر بن رألان گفته است : [ از بحر طويل ]
323 أيا لهف نفسى كلّما التحت لوحة * إلى شربة من ماء احواض مأرب
324 بقايا نطاف أودع الغيث صفوها * مصقّلة الأرجاء زرق المشارب
325 ترقرق دمع المزن فيهنّ و التقت * عليهنّ أنفاس الرّياح الغرائب
و أوس بن حجر « 22 » گفته است : [ از بحر طويل ]
326 فلمّا استطابوا صبّ فى الصحن نصفه * و جاءوا بماء غير طرق و لا كدر
327 بماء سحاب زلّ عن بطن صخرة * الى متن اخرى طيّب ماؤها خصر
« استطابوا » : شربوا ماء عذبا ( : آبى گوارا نوشيدند ) و گفته شده : « استطابوا به معناى : شربوا الطّابة ( : طابه نوشيدند ) » و طابه عبارت از باده گواراست . و گفته مىشود : « شىء طاب ( : چيز پاكيزه ) » و طاب به معناى طيّب است . و قرائت شده است : [ از بحر رجز ]
328 مبارك الأعراق فى الطّاب الطّاب * ابن ابى العاص و آل الخطاب
و دليل اين قول ، گفتار شاعر : « صبّ فى الصحن نصفه و جاءوا بماء » است ؛ و همانا آن ، مى بوده و سپس بر آن آب افزوده‌اند . و ابو عبيده گفته است : از بسيارى از مردم پرسيدم : « نيكوترين شعرى كه عرب سروده چيست ؟ » گفتند : « شعر زهير » :
[ از بحر طويل ]
329 و لمّا وردن الماء زرقا جمامه * و ضعن عصىّ الحاضر المتخيّم
« 23 » و گفتار طرمّاح « 24 » نيكو شمرده شده است : [ از بحر طويل ]
( 22 ) - وى شاعر قبيله تميم در روزگار جاهلى است ( الشّعر و الشعراء ، ج 1 ، ص 131 ) و به آن دو بيت در ديوان او دست نيافتيم . ( 23 ) - آن بيت از بيتهاى قصيدهء معلقهء اوست . ( ديوان او ، ص 13 ) ( 24 ) - او طرمّاح بن حكيم ، متوفّاى سال 135 ه . است . ( الشعر و الشعراء ، ج 2 ، ص 489 )