بخشى از تفسيرى كهن ( فارسى ) — الصفحة ٥٣

1 بخشى از تفسيرى كهن

كنيد روزى اندر روزگار حج . فَإِذا أَفَضْتُمْ مِنْ عَرَفاتٍ . پس چو فاز گشتيد روز عرفه از كوه عرفات از پس فروشدن آفتاب . فَاذْكُرُوا اللَّهَ عِنْدَ الْمَشْعَرِ الْحَرامِ . ياد كنيد خداى را به تسبيح و تهليل آن شب اندران مكان كان مشعر الحرام خوانند ، و آن جايگاه كوهى است مردمان فروبيستند به دعا . وَ اذْكُرُوهُ كَما هَداكُمْ . و چو بامداد فرخيزيد به مزدلفه ياد كنيد مر خداى را چنان كه ره‌نمودتان به مسلمانى ، و توفيق‌تان داد مر حج و عمره را . وَ إِنْ كُنْتُمْ مِنْ قَبْلِهِ لَمِنَ الضَّالِّينَ . و شما پيش از ان كتان ره‌نمود از گمبودگان بوديد .

آيهء 199 ثُمَّ أَفِيضُوا مِنْ حَيْثُ أَفاضَ النَّاسُ . كلبى گفت : همه عرب كه حج كردندى به عرفات ايستادندى و ز انجا فاز گشتندى جز حمس ، و حمس قريش بودى ، و كنانه و خزاعه و فرزندان عامر بن صعصعه . ايشان تا به مزدلفه بيش نشدندى و ز آنجا فاز گشتندى ، اين آيت بيامد : ثُمَّ أَفِيضُوا مِنْ حَيْثُ أَفاضَ النَّاسُ . از آنجا فاز گرديد از حج كه مردمان فاز گردند .

مفسّران گفتند : بدين ناس اهل يمن خواست . وَ اسْتَغْفِرُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ . و آمرزش خواهيد از خداى مر گناهان‌تان را به موقف ، كه خداى آمرزگار گناهان استغفاركنندگان است از مومنان ، و بخشاينده‌ى تايبان است .

ابن عبّاس گفت : بپرسيدند پيغامبر را عليه السّلم از همه اهل عرفات گناه كه بزرگ‌تر ؟ گفتا : گناه آن كس كه حج نكند و از عرفات فاز گردد . و چنان گمان [ برد ] خداى مرورا نيامرزيدست .

آيهء 200 فَإِذا قَضَيْتُمْ مَناسِكَكُمْ [ 68 ] فَاذْكُرُوا اللَّهَ كَذِكْرِكُمْ آباءَكُمْ . ابن عبّاس گفت : عرب چو حج بكردندى اندر جاهليّت به نزديك مزكت خيف به منا بيستادندى و پدران را به نيكوكارى ياد كردندى ، پس از خداى خواسته خواستندى و زان جهان ياد نكردندى ، از ايراك بدان جهان نگرويدندى . چو خداى مر مسلمانان را به دين خويش كرامت كرد ، مومنان هم اين جهان خواستندى و هم آن جهان ، اين آيت بيامد : فَإِذا قَضَيْتُمْ مَناسِكَكُمْ فَاذْكُرُوا اللَّهَ كَذِكْرِكُمْ آباءَكُمْ . چو فارغ شديد از سنّتهاى حج ، ياد كنيد مر خداى را عزّ و جلّ به منا اندر مسلمانى به نيكوكارى ،