بخشى از تفسيرى كهن ( فارسى ) — الصفحة ٤٦
1 بخشى از تفسيرى كهن
ابن عبّاس گفت و مجاهد و سعيد بن جبير : زنان آرام شمااند ، و شما آرام ايشان . پس بگفت عمر را و ياران او را . عَلِمَ اللَّهُ أَنَّكُمْ كُنْتُمْ تَخْتانُونَ أَنْفُسَكُمْ . بدانست خداى كه شما فر تنهاى خويش ستم كنيد بدانكه به نهى خداى فراز نشويد . فَتابَ عَلَيْكُمْ وَ عَفا عَنْكُمْ . توبه داد شما را و عفو كرد گناهان‌تان را . فَالْآنَ بَاشِرُوهُنَّ . [ 58 ] اكنون كه مباح كرد مر شما را خداى عزّ و جلّ گرد آييد فا زنان . وَ ابْتَغُوا ما كَتَبَ اللَّهُ لَكُمْ . و بجوييد آنچه قضا كردست خداى عزّ و جلّ مر شما را از فرزندان .
و بو سهل گفت : اى نيّت كنيد به وقت مجامعت فا زنان ، اگر قضا كند مرا خداى فرزندى ، تا او را ياد كند و بستايد . و به شأن بو قيس بيامد . وَ كُلُوا وَ اشْرَبُوا حَتَّى يَتَبَيَّنَ لَكُمُ الْخَيْطُ الْأَبْيَضُ مِنَ الْخَيْطِ الْأَسْوَدِ مِنَ الْفَجْرِ ثُمَّ أَتِمُّوا الصِّيامَ إِلَى اللَّيْلِ . مباح كرد مر شما را طعام و شراب بخوريد تا پيدا نيايد مر شما را اسپيده‌دم فازپسين از سپيده‌دم نخستين . وَ لا تُبَاشِرُوهُنَّ وَ أَنْتُمْ عاكِفُونَ فِي الْمَساجِدِ .
كلبى گفت : جماعتى از ياران معتكف نشستند اندر مزكت ، چو يكى را از ايشان حاجت اوفتادى به زنان ، بيرون آمدى از مزكت و گرد آمدى فا عيال . پس سر بشستى و فاز مزكت فاز آمدى . اين آيت بيامد : و فا زنان گرد مياييد نه به شب و نه به روز . هميشه كه معتكف باشيد اندر مزكتها . تِلْكَ حُدُودُ اللَّهِ .
سدى گفت : آن شرطهاى خداى است . و ضحّاك و مقاتل گفتند و كلبى : آن معصيتهاى خداى است مجامعت فا زنان به حال اعتكاف . فَلا تَقْرَبُوها . فراز مشويد .
كَذلِكَ يُبَيِّنُ اللَّهُ آياتِهِ لِلنَّاسِ . چنين پيدا كند خداى عزّ و جلّ مردمان را نشانيهاى خويش .
كلبى گفت : اى نهىكردن از مجامعت اندر اعتكاف . لَعَلَّهُمْ يَتَّقُونَ . تا بپرهيزيد ازو .
آيهء 188 وَ لا تَأْكُلُوا أَمْوالَكُمْ بَيْنَكُمْ بِالْباطِلِ . ابن عبّاس گفت و سعيد بن جبير : اين آيت به شأن [ 59 ] امرؤ القيس بن عابس الكندى آمدست و عبدان بن اشوع الحضرمى .
خصومت كردند پيش پيغامبر عليه السّلم اندر زمينى كه بود ميان ايشان ؛ و عبدان دعوى كرد فر امرؤ القيس ، و گوا نداشت . امرؤ القيس خواست كه سوگند