بخشى از تفسيرى كهن ( فارسى ) — الصفحة ٣٧
1 بخشى از تفسيرى كهن
شود مر ايشان را عذاب خداى آسمان ببينى به چه جايگاه بود فازگشت ايشان از دوژخ جاودان ؛ و چو به‌يى خوانى ، چنان بود ، و اگر بدانندى فيدادگران [ 45 ] از كافران چو معاينه شودشان عذاب اندران جهان ، كه قوّت به جملگى مر خداى راست و عذاب خداى سخت است مر كافران را ، بگرويدندى اندرين جهان به جملگى .
آيهء 166 إِذْ تَبَرَّأَ الَّذِينَ اتُّبِعُوا مِنَ الَّذِينَ اتَّبَعُوا وَ رَأَوُا الْعَذابَ . چو فيزار شوند بتان از كافران اندران جهان و مهتران از كهتران كه فرمان ايشان كرده بودند به معصيت خداى اندرين جهان ، و ببينند مهتران و كهتران به جملگى عذاب خداى اندران جهان . وَ تَقَطَّعَتْ بِهِمُ الْأَسْبابُ .
اهل لغت گويند برينه گردد ميان ايشان آن هنگام پيوستگيهايى كه بوده باشد ميان ايشان اندر اين جهان ؛ و مقاتل بن حيان گويد ، و ابو جعفر الرازى : جدا افگنند ميان ايشان منازلهاشان اندر دوژخ ؛ و ابن عبّاس گفت : بريده گشت آن هنگام دوستيهاشان و پيمانهاشان .
آيهء 167 وَ قالَ الَّذِينَ اتَّبَعُوا لَوْ أَنَّ لَنا كَرَّةً فَنَتَبَرَّأَ مِنْهُمْ كَما تَبَرَّؤُا مِنَّا . چنين گويند :
آن هنگام اسپس روان‌شان و كهتران‌شان چو معاينه شود عذاب‌شان اگر ما را به نيز فازگشتن بود فاز دنيا ، فيزار شويم ازيشان ، همچنان كايشان فيزار گشتند امروز از ما كَذلِكَ يُرِيهِمُ اللَّهُ أَعْمالَهُمْ حَسَراتٍ عَلَيْهِمْ . چنين نمايد خداى عزّ و جلّ عقوبت كفرهاشان عذاب اندران جهان ، و دريغها و پشيمانيها بماند فر دلهاشان . وَ ما هُمْ بِخارِجِينَ مِنَ النَّارِ . و نباشند ايشان بيرون آيندگان هرگز از دوژخ جاودان .
آيهء 168 يا أَيُّهَا النَّاسُ كُلُوا مِمَّا فِي الْأَرْضِ حَلالًا طَيِّباً . يا مكيان ، بخوريد از آنچه خداى بيافريد اندر زمين ، [ 46 ] از كشت‌مندها و از چهارپايان ، از آنچه مباح كرد خداى شما را خوردن او حلال و خوش مر شما را . وَ لا تَتَّبِعُوا خُطُواتِ الشَّيْطانِ . متابع مباشيد مر ديو را به معصيت خداى عزّ و جلّ به حرام داشتن بحيره و سائبه و وصيله و حام . إِنَّهُ لَكُمْ عَدُوٌّ مُبِينٌ . كه ديو مر شما را دشمن است پيداى .
آيهء 169 إِنَّما يَأْمُرُكُمْ بِالسُّوءِ وَ الْفَحْشاءِ . سدى گفت : ديو مر شما را بفرمايد به معصيت