بخشى از تفسيرى كهن ( فارسى ) — الصفحة ٩٢
1 بخشى از تفسيرى كهن
آيهء 271 إِنْ تُبْدُوا الصَّدَقاتِ فَنِعِمَّا هِيَ وَ إِنْ تُخْفُوها وَ تُؤْتُوهَا الْفُقَراءَ فَهُوَ خَيْرٌ لَكُمْ وَ يُكَفِّرُ عَنْكُمْ مِنْ سَيِّئاتِكُمْ وَ اللَّهُ بِما تَعْمَلُونَ خَبِيرٌ . . . « 1 » [ 120 ] و خداى عزّ و جلّ بدان نفقه‌اى كه شما كنيد به پنهان و آشكاره ، و نيّتهاى شما داناست .
آيهء 272 لَيْسَ عَلَيْكَ هُداهُمْ . اى ته كه محمدى ره نمود نتوانى به حق مر كافران را . وَ لكِنَّ اللَّهَ يَهْدِي مَنْ يَشاءُ وَ ما تُنْفِقُوا مِنْ خَيْرٍ فَلِأَنْفُسِكُمْ . جز كه خداى ره نمايد و توفيق دهد به مسلمانى مران را كه سزاوارتر مسلمانى بود .
ضحّاك گفت : پيش پيغامبر عليه السّلم صدقه بود آن درويشان . جهودى بيامد و گفت : يا با القسم ، مرا ازين صدقه بده . پيغامبر گفت : يا جهود ، ترا از صدقه‌ى مسلمانان چيزى نيست تا اندر دين مسلمانى نايى ، غايب شو . جهود روى بگردانيد .
اين آيت بيامد فر پيغامبر عليه السّلم . پيغامبر گفتا جهود را بياريد . از ان صدقه‌اش بداد ، تا اين آيت فاز بيامد : إِنَّمَا الصَّدَقاتُ لِلْفُقَراءِ « 2 » . اين آيت بدان منسوخ شد : وَ ما تُنْفِقُوا مِنْ خَيْرٍ فَلِأَنْفُسِكُمْ . و هرصدقه‌اى كه بدهيد مر درويشان را ، ثواب آن مر شما راست . وَ ما تُنْفِقُونَ إِلَّا ابْتِغاءَ وَجْهِ اللَّهِ . و شما كه ياران پيغامبريد صدقه بدهيد مر درويشان را ، مگر از بهر روى خداى را و جستار خشنودى او را . وَ ما تُنْفِقُوا مِنْ خَيْرٍ يُوَفَّ إِلَيْكُمْ وَ أَنْتُمْ لا تُظْلَمُونَ . و هرنفقه‌اى كه بكنيد از خواسته ، ثواب آن بدهد مر شما را تمام . و فر شما فيداد نكنند .
آيهء 273 لِلْفُقَراءِ الَّذِينَ أُحْصِرُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ . پس پيدا كرد كه اهل صدقه [ 121 ] كه‌اند . گفت : صدقات مران درويشان دهيد كاندر طاعت خداى فاز داشته‌اند از اهل صفه از مهاجريان .
و ضحّاك گفت : آن كسهايى كايشان فاز مانده‌اند اندر مزكت مدينه از كارزار كافران . نزد پيغامبر مال نبود كه مر ايشان را دادى ، تا فا او غزو كردندى ؛ و ايشان به مقدار چهار صد تن بودند . لا يَسْتَطِيعُونَ ضَرْباً فِي الْأَرْضِ . مايه ندارند كه بازرگانى كنندى و بروندى اندر زمين . يَحْسَبُهُمُ الْجاهِلُ أَغْنِياءَ مِنَ التَّعَفُّفِ . آن‌كه نشناسد مر
( 1 ) . ظاهرا بين برگهاى 118 و 120 يك دو برگ افتاده است . ( 2 ) . سورهء توبه ، آيهء 60 .