بخشى از تفسيرى كهن ( فارسى ) — الصفحة ٦٩

1 بخشى از تفسيرى كهن

ابن عبّاس گفت و مجاهد : نام خداى بريد به وقت مجامعت . و مقاتل گفت :

اوستا مىكنيد مر تن خويش را از فرزند . و بو سهل گفت : نيّت نيكو كنيد به وقت مجامعت كه اگر خداى قضا كند ما را فرزندى ، تا او را بپرستد .

وَ اتَّقُوا اللَّهَ وَ اعْلَمُوا أَنَّكُمْ مُلاقُوهُ . و بترسيد از خداىتان و حذر كنيد از عقوبت او ، و دور باشيد از ادبار زفان ، و بدانيد كه شما را زنده شدن بود اندران جهان ، و پاداشن كارهاتان بدهد خداى . وَ بَشِّرِ الْمُؤْمِنِينَ . و مژده ده مر استواردارندگان مر خداى را بدان امرى كه بفرمود و نهيى كه بكرد ؛ و بدان كه استوار داشتند مر خداى را به زنده شدن اسپس مرگى به بهشت جاودان .

آيهء 224 وَ لا تَجْعَلُوا اللَّهَ عُرْضَةً لِأَيْمانِكُمْ . ابن عبّاس گفت : به شأن عبد اللّه بن رواحه آمد اين آيت . سوگند خورده بود كه سوى داماد خويش اندر شود ، بشير پسر نعمان ، و فا او سخن نگويد . اين آيت بيامد ، گفت : سوگند به خداى را بهانه مسازيد .

أَنْ تَبَرُّوا وَ تَتَّقُوا . كه خويشى نپيونديد و از خويشى بريدن نپرهيزيد . وَ تُصْلِحُوا بَيْنَ النَّاسِ . و آشتى ندهيد مردمان را ميان يك‌ديگر .

و خواجه بو سهل گفت : معنى اين آيت آن است سبك مداريد سوگند خوردن را به خداى عزّ و جلّ تا به هركارى سوگند خوريد . وَ اللَّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ . و خداى شنواست مر سوگندان شما را ، و داناست به مرادهاى دلهاتان .

آيهء 225 لا يُؤاخِذُكُمُ [ 88 ] اللَّهُ بِاللَّغْوِ فِي أَيْمانِكُمْ . نگيردتان خداى بدان سوگندانى كه برود فر زبانهاى شما فىعقد دل شما .

عايشه گفت : سوگند لغو آن بود كه مرد گويد : لا و اللّه و بلى و اللّه اندر ميان سخن برود .

ابن عبّاس و شعبى و قتاده گفتند : سوگند لغو آن بود كه كسى فر چيزى سوگند [ خورد ] و چنان پندارد كان چنان است ، و آن نه چنان بود . وَ لكِنْ يُؤاخِذُكُمْ بِما كَسَبَتْ قُلُوبُكُمْ . جز كه تان خداى بدان سوگندانى گيرد و عقوبت كند كه عقد دل فران ببسته باشيد و قصد آن كرده باشيد . وَ اللَّهُ غَفُورٌ حَلِيمٌ . و خداى آمرزگارست مران كسى را كه توبه كند از سوگند دروغ ، و حليم است كه شتاب نكند به عقوبت او .