بخشى از تفسيرى كهن ( فارسى ) — الصفحة ٦٠
1 بخشى از تفسيرى كهن
محمّد بن كعب گفت ، و مجاهد و عطا از ابن عبّاس : خلق همه فر دين گمبودگى بودند ، بفرستاد خداى عزّ و جلّ به ايشان پيغامبران را ره‌نمايان و معلّمان .
و سدى گفت : خلق همه فر ملّت مسلمانى بودند به اوّل ؛ و بوروق گفت : اهل كشتى نوح آنكه بگرويده بودند فر ملّت مسلمانى بودند . فَبَعَثَ اللَّهُ النَّبِيِّينَ مُبَشِّرِينَ وَ مُنْذِرِينَ . بفرستاد خداى عزّ و جلّ پيغامبران به خلق اسپس اختلاف ، مژده‌دهندگان به بهشت مر مومنان را ، و ترسانندگان از آتش مر كافران را . وَ أَنْزَلَ مَعَهُمُ الْكِتابَ [ 76 ] بِالْحَقِّ . و فروفرستاد فر پيغامبران كتابهايى به راستى ، و بداد از بهر ره يافتن خلق را و به پاىكردن حجّت فر خلق . لِيَحْكُمَ بَيْنَ النَّاسِ فِيمَا اخْتَلَفُوا فِيهِ . تا داور باشد كتاب ميان خلق اندران اختلافى كه بكنند ، اى پيدا كند ميان ايشان مر ايشان را حق از باطل . وَ مَا اخْتَلَفَ فِيهِ إِلَّا الَّذِينَ أُوتُوهُ مِنْ بَعْدِ ما جاءَتْهُمُ الْبَيِّناتُ . و اختلاف بكردند جهودان اندر كتاب خداى عزّ و جلّ ، توريت ؛ و اندر بيان نعت پيغامبر عليه السّلم ، مگر آن‌كسها كه داده بودندشان علم توريت اسپس از آنكه آمد به ايشان علامتهاى پيداى از خداى عزّ و جلّ ، و ز نبوّت پيغامبر عليه السّلم . بَغْياً بَيْنَهُمْ . حسد مر پيغامبران را كه بكردند ميان ايشان . فَهَدَى اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا لِمَا اخْتَلَفُوا فِيهِ مِنَ الْحَقِّ .
ره نمود خداى عزّ و جلّ مر مومنان را به هرزمانى و وقتى ، تا پاى داشتند فر آنچه بياوردند به ايشان پيغامبران از اخلاص به شناخت خداى عزّ و جلّ و پرستش او از آن اختلافى و دو گروهى كه بكردند اندر حق كافران . بِإِذْنِهِ . به قضاى خداى و اختيار او . وَ اللَّهُ يَهْدِي مَنْ يَشاءُ إِلى صِراطٍ مُسْتَقِيمٍ . و خداى عزّ و جلّ ره نمايد و توفيق دهد به دين و طاعت خويش مران كس را كاو خواهد از بندگان خويش راه راست ، راه مسلمانى . پس تعزيت كرد مر مومنان را ، و خرسندى داد مر ايشان را بدان مصيبتهايى كه برسدشان اندرين جهان ، گفت :
آيهء 214 أَمْ حَسِبْتُمْ أَنْ تَدْخُلُوا الْجَنَّةَ وَ لَمَّا يَأْتِكُمْ مَثَلُ الَّذِينَ خَلَوْا مِنْ قَبْلِكُمْ . و گمان برديد كامرزيدگان و گزيدگان باشيد ، [ 77 ] از اهل بهشت باشيد فىآنكه مبتلا كنند مر شما را به مصيبتها و بيماريها ، و پنداشتيد كه بنرسد به شما همچنان حالهايى كه بگذشت فر پيشينيان . پس بگفت كه چه رسيد به ايشان . مَسَّتْهُمُ الْبَأْساءُ