بخشى از تفسيرى كهن ( فارسى ) — الصفحة ٥٨

1 بخشى از تفسيرى كهن

پيغامبر را عليه السّلم ، آمدن حكم خداى را عزّ و جلّ و مر فرمان او را به خاستن روز راستخيز ، و پاداش دادن ايشان فر كفرشان . اى همىنگروند تا فر كافرى بمرند ، و مر عقوبت خداى را مستوجب شوند . وَ الْمَلائِكَةُ .

قتاده گفت : و نيايند همى مگر آمدن ملك الموت را به جان ستدن ايشان .

و بهرى گفتند : اندر آيت تقديم و تأخيرست . ( هل ينظرون الا ان ياتيهم [ الله ] الملائكة فى ظلل من الغمام و ياتيهم الله كيف يشاء . ) همىنيايند اندر كافرى مگر آمدن فريشتگان را از آسمان اندر ميان غمام روز راستخيز .

مفسّران گويند : كاين غمام ابرى بود سپيد فراز هفت آسمان . فريشتگان اندر ميان او به زمين آيند . چنان كه ياد كرد به جاى ديگر : وَ يَوْمَ تَشَقَّقُ السَّماءُ بِالْغَمامِ وَ نُزِّلَ الْمَلائِكَةُ تَنْزِيلًا « 1 » .

وَ قُضِيَ الْأَمْرُ . و بگزارند كار را ، اى كه فارغ شوند از شمار ، و رانده شود حكم خداى فرايشان به ثواب و عقاب و به بهشت و دوژخ . وَ إِلَى اللَّهِ تُرْجَعُ الْأُمُورُ . و حكم و قضا مر خداى راست روز راستخيز .

زجّاج گفت : اگر كسى گويد نه فازگشت كارها فاز خداى است اندرين جهان ؛ گوييم معنى اين آيت آن است فازگشت بندگان سوى اوست به حكم‌كردن فر ايشان ، [ 74 ] عذاب كند مران را كاو خواهد و ببخشايد مران را كاو خواهد .

آيهء 211 سَلْ بَنِي إِسْرائِيلَ كَمْ آتَيْناهُمْ مِنْ آيَةٍ بَيِّنَةٍ . مجاهد گفت : بگوى مر جهودان را يا محمّد چند نشانيها پيدا كرديم مر ايشان را اندر قرآن ، و ايشان همىنگروند .

و قتاده گفت ، و ربيع بن انس : بپرس مر فرزندان يعقوب را از جهودان اهل مدينه چند علامتهايى كه ما بداده بوديم مر موسى را از عصا و ز دست و جزان . از پس از آن ايشان گوساله را بپرستيدند . وَ مَنْ يُبَدِّلْ نِعْمَةَ اللَّهِ مِنْ بَعْدِ ما جاءَتْهُ . و هركه او منّت خداى را نپذيرد سپس از آنكه به دو رسد و اين نعمت پيغامبر بود عليه السّلم

( 1 ) . سورهء فرقان ، آيهء 25 .