اصول و مبانى نظرى طب سنتى ( گزيده اى از كتاب نخستين ذخيره خوارزمشاهى ) ( فارسى ) — الصفحة ١٦
ذخيرهء خوارزمشاهى تأليف زين الدين ابو ابراهيم اسمعيل بن الحسن بن محمّد بن احمد الحسينى الجرجانى سنهء 504 هجرى قمرى كتاب اول باهتمام و تصحيح و تفسير دكتر محمد حسين اعتمادى - دكتر محمد شهراد - دكتر جلال مصطفوى مقدمه از : دكتر جلال مصطفوى چاپ بهمن
پزشكى
( Matiere Medicale )
تأليف
Pierre Manceau
صفحهء 912 مىنويسد :
« روغن گردو داراى ويتامين
F
است كه از آسيدهاى چرب اشباع نشده » « از قبيل آسيد لينولئيك و آسيد لينولنيك ساخته شده است ؛
Hansen
» « در سال 1933 ثابت كرد كه در سرم خون كودكان مبتلا به اگزما » « آسيدهاى چرب اشباع نشده كم مىشود ، و اگر به پوست بدن اين » « كودكان موادى كه از حيث ويتامين
F
غنى است مالش دهيم اگزما » « معالجه مىشود . علاوه بر اين در اثر فقدان اين ويتامين پوست بدن » « زبر و خشن و تيره شده منجر بتوليد پوسته‌ها و اگزما مىشود ؛ موها » « استعداد شكستگى پيدا كرده و بتدريج مىريزد ؛ ناخن‌ها شكسته » « شده و تغيير شكل مىيابد . روغن گردو كه داراى ويتامين
E
است ، » « بطور خوراكى و هم بطور ماليدنى براى درمان اين بيماريها مفيد مىباشد » آنگاه اگر بكتاب تحفة المؤمنين معروف به تحفهء حكيم مؤمن كه يكى از مهمترين كتب طبى دورهء صفويه است مراجعه كنيم خواهيم ديد در خواص روغن گردو چنين مىنويسد :
« مغز كهنهء گردو را چون بخايند و طلا كنند « 1 » جهة قوباى اطفال « 2 » » « و داء الثعلب « 3 » مفيد و روغن گردكان را خواص مثل كهنهء خائيدهء اوست » « و آشاميدن آن روزى سه درهم تا يك هفته جهة قوبا و داء الثعلب » « مجرب است »
از اينجا چنين استنباط مىكنيم كه علم غذاشناسى در قرن بيستم معتقدات علمى اطباى قديم ايران را كه مدت يكى دو قرن در اروپا متروك و از قلمرو پزشكى خارج گرديده بود دوباره زنده كرده ، و بعبارت ديگر دانش پزشكى در يكى از مباحث اساسى خود لزوم تجديدنظر و بازگشت بعقايد قديمىتر را احساس كرده است .
2 - فصد - فصد كه آن را خونريزى مصنوعى نيز گويند ، از ازمنهء بسيار
( 1 ) - يعنى بجوند و بمالند ( 2 ) - قوبا خشونت پوست بدن و اگزماى خشك است ( 3 ) - ريختگى مو است .