الحقائق في محاسن الأخلاق ( فارسى ) — الصفحة ٣٨٣

فصل [ در اينكه توكل باب رزق و رحمت است ]

به آن بسيار دشوار . و وجه غموض اين از راه علم آن است كه ملاحظهء اسباب و اعتماد بر آنها شركى است در توحيد و دورى جستن بِالكلّيّة از اسباب « 1 » طعنى است بر سنّت خدا و قدحى است در شرع و اعتماد بر اسباب « 2 » غرق در بحر جهل شدن است ، خداى عزّ و جلّ فرموده : « وَ عَلَى اللَّهِ فَتَوَكَّلُوا إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ » « 3 » يعنى بر خدا توكّل كنيد اگر شما مؤمنيد .

و فرموده : « وَ عَلَى اللَّهِ فَلْيَتَوَكَّلِ الْمُتَوَكِّلُونَ » « 4 » يعنى بايد كه متوكّلان بر خدا توكّل كنند .

و فرموده : « وَ مَنْ يَتَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ فَهُوَ حَسْبُهُ » « 5 » يعنى هركه توكّل بر خدا كند خدا كفايت او را مىكند .

و نيز فرموده : « إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُتَوَكِّلِينَ » « 6 » يعنى به درستى كه خداى عزّ و جلّ دوست مىدارد متوكّلان را .

پس عظيم بشمار مقامى را كه خداى عزّ و جلّ صاحب آن را دوست داشته باشد و ضامن كفايتِ مهمّ او شده باشد ؛ زيرا كه محبوب معذّب نمىشود و دور و محجوب نمىگردد و حال آنكه خداى عزّ و جلّ فرموده : « أَ لَيْسَ اللَّهُ بِكافٍ عَبْدَهُ » « 7 » يعنى آيا خداى عزّ و جلّ كفايت مهمّات بنده‌اش « 8 » نمىكند ؟ پس هركه طلب كفايت از غير خدا كند ترك توكّل كرده و تكذيب اين آيه نموده .

حضرت « 9 » پيغمبر صلى الله عليه و آله فرموده : اگر توكّل كنيد شما بر خدا چنانچه بايد هرآينه روزى به شما خواهد داد چنانچه مرغان را روزى مىدهد ؛ صباح مىكنند در حالت

( 1 ) . عبارت در a جابجا بيامده است . ( 2 ) . s - طعنى است بر سنّت . . . اسباب . ( 3 ) . مائده : 23 . ( 4 ) . ابراهيم : 12 . ( 5 ) . طلاق : 3 . ( 6 ) . آل عمران : 159 . ( 7 ) . زمر : 36 . ( 8 ) . a + را . ( 9 ) . حضرت / s a و حضرت .