الحقائق في محاسن الأخلاق ( فارسى ) — الصفحة ٢٧٦

باب پنجم : در مذمّت غرور

بعد از مرگ . و احمق كسى است كه تابع هَوى شود و امّيدها به خدا داشته باشد « 1 » .

و مثالى از براى غرور به جهت ايضاح ايراد كنيم : بدان كه مثال غرور به حيات دنيا و فريفتهء آن شدن آن است كه بعضى از كفّار و عاصيان گفته‌اند : نقد بهتر است از نسيه .

و دنيا نقد است و آخرت نسيه است ، پس دنيا بهتر است و اختيار آن را بايد نمود !

و نيز گفته‌اند : يقين بهتر است از شكّ . و لذّتهاى دنيا يقين است و لذّتهاى آخرت شكّ است و

[ m . b 64 ]

يقين را به شكّ وانمىگذاريم !

و اين‌ها قياسى است فاسد ، شبيه است به قياس شيطان كه در سجدهء آدم گفت : من بهترم از آدم ؛ من از آتش آفريده شده‌ام و آدم از گِل . و اشاره به اين جماعت شده آنچه در قرآن مجيد است كه : « أُولئِكَ الَّذِينَ اشْتَرَوُا الْحَياةَ الدُّنْيا بِالْآخِرَةِ فَلا يُخَفَّفُ عَنْهُمُ الْعَذابُ وَ لا هُمْ يُنْصَرُونَ » « 2 » يعنى آن جماعت كه آخرت را داده و حيات دنيا را خريده‌اند « 3 » تخفيف در عذاب از ايشان نخواهد شد و كسى يارى آنها را نخواهد كرد .

و علاج اين « 4 » غرور آن است كه يا به دل تصديق خدا را بكنند در « 5 » آنچه فرموده : « ما عِنْدَكُمْ يَنْفَدُ وَ ما عِنْدَ اللَّهِ باقٍ » « 6 » يعنى آنچه با شماست فانى مىشود و آنچه در نزد خداست باقى مىماند . و فرموده : « وَ الْآخِرَةُ خَيْرٌ وَ أَبْقى » « 7 » يعنى آخرت بهتر و پاينده‌تر است . و فرموده : « وَ مَا الْحَياةُ الدُّنْيا إِلَّا مَتاعُ « 8 » الْغُرُورِ » « 9 » * يعنى نيست حيات دنيا مگر متاع غرور و فريب .

و « 10 » يا آنكه به برهانْ فساد اين قياسى « 11 » را كه شيطان در دل ايشان ترتيب داده بدانند .

( 1 ) . امالى الطوسى : 531 ضمن سفارش آن حضرت به ابو ذر . مكارم الاخلاق : 462 . عدة الداعى 28 سنن الترمذى : 54 ح 2577 ( 2 ) . بقره : 86 . ( 3 ) . خريده‌اند / sa خريده . ( 4 ) . sa اين . ( 5 ) در a و . . ( 6 ) . نحل : 96 . ( 7 ) اعلى : 17 . . ( 8 ) m متاع . ( 9 ) آل عمران : 185 . ( 10 ) a . S و . ( 11 ) . قياسى / a قياس .