الحقائق في محاسن الأخلاق ( فارسى ) — الصفحة ١٠٧

فصل [ در نتايج اطاعت از شهوت و غضب ]

خيرخواهى برخلافِ واقع نمودن و در لباس نرمى ضرر رسانيدن و كارهاى قبيح كردن و مانند اين‌ها .

و اگر چنانچه اطاعت شهوت و غضب نكند و اين‌ها را در تحت فرمان صفتِ ربّانى درآورد هرآينه قرار خواهد گرفت در دل او داشتن « 1 » صفتهاى الهى كه علم است و حكمت و يقين و احاطه به همه چيز و شناختن چيزها چنانچه هست و مستولى بر همهء « 2 » اين‌ها بودن به قوّت علم و بينايى و اهليّت پيشوايى بر مردم داشتن به كمال علم و بزرگى رتبهء او . و مستغنى خواهد شد از عبادت شهوت و غضب و « 3 » خواهد رسيد به او از محافظت خوك شهوت و برگردانيدن آن به اعتدالْ صفتهاى شريفه مانند پاك دامنى و قناعت و آرميدگى و زهد و خداترسى و پرهيزكارى و شكفتگى و هيئت خوش‌آينده و حيا و خوش‌زبانى و مهربانى و مانند اين‌ها .

و حاصل خواهد شد در او از محافظت قوّت غضب و غالب شدن بر آن و برگردانيدن آن به حدّى كه واجب است صفت شجاعت و كرم و سخت گيرى بر بدان و محافظت نفس « 4 » و صبر و حلم و « 5 » تحمّلِ دشوارى و عفو و ثبات قدم و نجابت و شعور و تمكين و غير اين‌ها .

و دل مانند آيينه‌اى است كه احاطه نموده باشد به او اين نوع امور كه در او اثر مىكند و اين اثرها پىدرپى به او مىرسد ؛ امّا « 6 » اثرهاى پسنديده كه گفتيم باعث زيادتىِ جلا و روشنى و سفيدى و درخشندگى آيينهء دل مىشود تا به حدّى كه حقّ در او در نهايت

[ m . b 26 ]

وضوح « 7 » جلوه‌گر مىگردد و حقيقت چيزى كه در دين مطلوب

( 1 ) . s a - داشتن . ( 2 ) . بر همهء / s a همه بر . ( 3 ) . a - و . ( 4 ) . a + خود . ( 5 ) . a s + بر . ( 6 ) . امّا / a آن . ( 7 ) . s - وضوح .