الحقائق في محاسن الأخلاق ( فارسى ) — الصفحة ١٠٥

فصل [ در اينكه در آفرينش آدمى چهار چيز مخلوط شده ]

پوست آدمى خوك و سگ و شيطان و حكيم است .

امّا خوك عبارت است از شهوت چرا كه مذمّت خوك نه از راه رنگ و شكل و صورت اوست بلكه از آن راه است كه اخذ نصيب خود مىنمايد و طمع در نصيب غير مىكند و بسيار مىخورد و سير نمىشود و حرص بىاندازه بر چيزها مىدارد .

و سگ عبارت است از غضب چرا كه بدى حيوانات درنده يا « 1 » سگ گزنده نه به اعتبار صورت و رنگ و شكل است بلكه روح « 2 » معناى درندگى از جا برآمدن و زيادتى كردن و گزيدن است . و در باطن آدمى طَيش حيوانات « 3 » درنده و غضب آن و حرص خوك و زيادتى شهوت آن موجود است . و خوك از راه حرص دعوت مىكند به امرهاى شنيع و قبيح و حيوان درنده از راه غضب دعوت مىكند به ظلم و آزار رسانيدن .

و شيطان هميشه شهوت خوكى و خشم حيوان درنده را در آدمى برمىانگيزد و هريك از اين دو را بر ديگرى مسلّط مىگرداند و در نظر هريك خوش‌آينده مىسازد آن خلقى را كه بر آن آفريده شده‌اند .

و حكيمى كه نمونهء عقل است مأمور است كه حيلهء شيطان و « 4 » مكر آن « 5 » را دفع كند به اينكه ظاهر سازد به بينايى رسا و نور درخشان واضحى كه او را هست از براى آدمى آنچه را شيطان بر آن پنهان « 6 » ساخته . و مأمور است كه بشكند حرص اين خوك را به مسلّط ساختن سگ را بر آن چرا كه به غضب تندىِ شهوت شكسته مىشود . و مأمور است كه دفع كند تندى سگيّت را به مسلّط

[ m . a 26 ]

گردانيدن خوك را بر آن و

( 1 ) . يا / s a با . ( 2 ) . a - روح . ( 3 ) . حيوانات / s حيوان . ( 4 ) . s - و . ( 5 ) . مكر آن / s a ديگران . ( 6 ) . پنهان / a پنهانى .