افغانستان ( مجموعه مقالات ) ( فارسى ) — الصفحة ٨٧

2 . فارسى

ويژگيهاى مصوتها كه حاكى از تضادند جنبهء كيفى ( طنين ) دارند و نه كمّى ( كشش ) . واجگونه‌هاى

( i ? , e ? ) / e /

و

( u ? , o ? ) / o /

نمايندهء تقابل ميان تلفظ شهرى يا درس‌خواندگان ( مثلا

ce ? le ? m

: قليان و

bozorg

:

بزرگ ) و تلفظ روستايى و كم‌دقّت

c ? i ? lem )

يا

bu ? zorg , c ? i ? le ? m

يا

( bu ? zu ? rg

هستند . مصوت ميانى

( ? ? ? , e )

باعث تفكيك خوشهء صامتها مىشود ( مثلا

adel

يا

ad ? ? ? l

عدل ) . در غرب افغانستان ، بويژه در هرات و نزديك مرز ايران ، واژه‌هايى كه به

- a

ختم مىشوند ( مثلا

, gofta

)

k ? a ? na

به صورتهاى ايرانى خود

( ka ? ne / ka ? na ? , - gofte / gofta ? )

نزديكترند .

دستگاه صامتها تقريبا همان است كه در فارسى ايرانى كنونى وجود دارد ، با اين استثنا كه تقابل ميان واجهاى

/ q /

و

/ g ? /

معمولا حفظ مىشود

qa ? r )

: خشمگين ؛

g ? a ? r

: غار ؛

ba ? g ? i

: « بقيّه » ؛

ba ? g ? i

« منسوب به باغ » ) . در برخى از گويشهاى شرقى كه از طريق پشتو و نيز در برخى از