افغانستان ( مجموعه مقالات ) ( فارسى ) — الصفحة ٧٦
1 . پشتو
ولى واژگان آن حاكى از وامگيريهاى مهمى در دوره‌هاى مختلف از زبانهاى هند و آريايى است . اين زبان به گروه شرقى زبانهاى ايرانى متعلق است كه در آنها بستواجهاى آغازين
d , b -
و
g
گروه غربى معمولا جاى خود را به سايواجهاى
l ) Q , w -
پشتو ) و
y
داده‌اند ( - جدول 3 ) .
گويشهاى پشتو معمولا به « سخت » و « نرم » تقسيم مىشوند . اين رده‌بندى مبتنى بر تغييراتى است كه در مورد
z ? , z ? , s ?
( « نرم » ) و
j , g , x
( « سخت » ) رخ مىدهد . در جدول 4 مربوط به گويشها و عشيره‌هاى پشتو ، گروه ميانجى كه به عنوان گويشهاى منجنى « 1 » معرفى شده است كه صفت مميزهء آنها تلفّظ
x ?
( نزديك به ايخ لاوت ) ،
y ?
( سايواج نرم كامى قويا كامى شده ) ، و
z ?
است :
A
( مغربى ) /
B
( ميانجى ) /
C
( مشرقى )
زن /
( s ? / x ? / x ) / x ? ? ? ja / x ? ? ? ? za / s ? ? ? ? j ? ? ?
ريش /
( z / y ? / g ) / gira / y ? ira / z ? i ? r ? ? ?
آسياب /
( z ? / z / j ? ) / j ? randa / zranda / z ? rand ? ? ?
j ? - / g - / x ? - / z ? - / y ? - / x ? - / / z ? / z ? / s ? -
در واقع ، وضع كنونى بمراتب پيچيده‌تر از اين است ؛ ناحيهء گويشهاى
B
نيز داراى اختلاطهاى بسيار است :
X ?
و
x ? , y ?
و
g
، يا
x
و
y
، ولى اختلاط
s ?
و
z ?
( گويشهاى
( A
يا
x
و
g
( گويشهاى
( C
هرگز رخ نمىدهد . گويشهاى
B
( 1 ) . Manj ? anay