افغانستان ( مجموعه مقالات ) ( فارسى ) — الصفحة ٧٥

1 . پشتو

ويژگى ديگر پشتو ساختمان ارگاتيو « 1 » ( حالت فاعلى گذرا ) / يا حالت ملكى / يا مجهول از افعال متعدى در زمان گذشته است :

z ? ? ? ? ta ? wah ? ? ? m

من ترا مىزنم

t ? ? ? ma ? wahe ?

تو مرا مىزنى

ma ? t ? ? ? ? wah ? ? ? le ?

من ترا زدم

taz ? ? ? wah ? ? ? l ? ? ? m

تو مرا زدى

z ? ? ? ?

/ ضمير اول شخص ، حالت فاعلى : من

t ? ? ? ?

/ ضمير دوم‌شخص مفرد ، حالت فاعلى : تو

ma ?

/ ضمير اول‌شخص ، حالت غيرفاعلى : مرا

ta ?

/ ضمير دوم‌شخص جمع ، حالت غيرفاعلى : شما را

- ? ? ? ? m

/ شناسه اول شخص مفرد

- e ?

شناسه دوم‌شخص مفرد

wah -

ماده فعل براى زمان حاضر

wah ? ? ? l -

زدن

wah ? ? ? l -

ماده فعل براى زمان گذشتهء

wah ? ? ? l

« زدن »

معناى تحت‌اللفظى شناسه‌ها و ضماير شخصى مبين آن است كه

wah ? ? ? l -

، مادهء فعل براى زمان گذشته ، داراى معنايى انفعالى ( مجهول ) است : معناى واژه‌به‌واژهء آن

ma ? t ? ? ? wah ? ? ? le ?

چنين است : « از من تو شدى زده » ؛

ta z ? ? ? ? wah ? ? ? l ? ? ? m

واژه‌به‌واژه مىشود : « از تو من شدم زده » . در صرف ، سوم‌شخص مفرد از لحاظ ريخت صرفى از سوم‌شخص جمع متمايز نيست ؛ برعكس ، دستگاه زمان فعل ، وجه و نمود در آن پيچيده است .

پشتو از لحاظ ساختار بىترديد به خانواده زبانهاى ايرانى تعلق دارد ،

( 1 ) . ergative