افغانستان ( مجموعه مقالات ) ( فارسى ) — الصفحة ١٦

زمين‌شناسى

كوپن « 1 » ( با تغييراتى ) با استفاده از آخرين آمار موجود هواشناسى تهيه شده است ( بيفارو « 2 » ، اطلاع خصوصى به نگارنده ) . نواحى خشك را به چهار گروه فرعى ، بيابانهاى گرم و سرد و استپهاى نيمه‌باير گرم و سرد ، تقسيم كرده‌اند . بيابانهاى گرم در پيرامون جلال‌آباد و در جنوب‌غربى واقعند . كويرهاى سرد در دشتهاى تركستان در امتداد آمودريا و احتمالا در امتداد كنارهء مرتفعتر كويرهاى گرم جنوب‌غربى ( كه خود ممكن است استپهاى گرم نيز باشند ) واقعند . استپهاى گرم قطعا در اراضى كمى مرتفعتر پيرامون حوضهء جلال‌آباد واقع‌اند . استپهاى سرد به صورت حلقه‌اى وسيع گرداگرد مرتفعات مركزى را از كابل گرفته تا غزنه و هرات و از آنجا تا مزار شريف و قندوز فراگرفته‌اند و احتمالا در دالان واخان هم يافت مىشوند . اقليمهاى مرطوب ميان‌دما « 3 » ، كه ويژگى آنها دماى نسبتا گرم است ، در ايستگاههاى دورافتاده‌اى در نقاط مرتفعتر مرطوبترى پديد مىآيد كه بارندگى زمستانى آنها به حداكثر مىرسد . چندين ايستگاه در بدخشان و يكى در شمال كابل و ميان هرات و مزار شريف چنين آمارى را گزارش كرده‌اند . اقليمهاى مرطوب و كم دماى « 4 » مرتفعات مركزى نيز بازتابى از دماهاى كمتر و بارندگى بيشتر است . اين نواحى ، بتدريج كه بالاتر برويم ، به مناطق اقليمى حتى سردتر و مرطوبتر شمالى « 5 » و نهايتا به مناطق توندراى كوهستانى و يخچالهاى طبيعى مىرسند .

( 1 ) . Ko ? ppen ( 2 ) . R . Bifaro ( 3 ) . mesothermal ( 4 ) . microthermal ( 5 ) . boreal