افغانستان ( مجموعه مقالات ) ( فارسى ) — الصفحة ٢٢٨

[ مرورى بر هنر پيش از اسلام ]

آستانه‌هاى معابد سنگى حكّاكى ( شلومبرژه « 1 » ، 1952 ، ص 443 ، لوحهء شش ؛ ابوايه ، لوحهء 41 ) و بر ديوارهاى مكانهاى مقدّس نقاشى ( طرزى « 2 » ، 1977 الف ، لوحهء الف / 1 ، شكلهاى 9 ب 14 ، ب 15 ، 10 - 12 ) شده‌اند .

تأثير از جانب غرب در دورهء مادها ، يا ، به‌هرحال ، در روزگار فتوحات كورش و داريوش اول در قرنهاى پنجم و ششم پيش از ميلاد آغاز يافت . آثار بازمانده از اين دوره را مىتوان در چنين كاوشگاههايى يافت : نادعلى ( ديلز ، 1977 ) ، قندهار ( هلمز « 3 » ، زير چاپ ) ، بلخ ( گاردن « 4 » ، 1957 ) ، طلاتپه ( سريانيدى « 5 » ، 1972 ) ، آلتن تپه ( سريانيدى ، 1968 ، ص 46 - 48 ، و دهانهء غلامان ( شرّاتو « 6 » ، 1966 ، ص 9 - 30 ) يا « زرّين » ، پايتخت باستانى درانگيانا « 7 » ، كه كتسياس « 8 » ذكر كرده است . سطوح يا لايه‌هاى يونانى « 9 » اين شهرها به روزگار فتح اسكندر در قرن چهارم پيش از ميلاد تعلق دارد . جانشينان اسكندر - سلوكيان ، پارتيان ، يونانيان باكتريايى ، و ساسانيان - ناقلان حقيقى هنر يونانى - ايرانى در دورهء خود بودند ( قرن سوم پيش از ميلاد - قرن ششم ميلادى ) . تأثير آنها در اين زمينه‌ها آشكار است : در معمارى ( نقشه‌هاى شهرها و دژها ، كاخهاى ستوندار ، ساختارهاى شهرى ، و جز اينها ) ، در حجّارى ( ستونهاى چهار گوش ديوارى « 10 » شبه كورنتى « 11 » ، سرستونهاى مجسمه‌دار ، نقشهاى

( 1 ) . D . Schlumberger ( 2 ) . Z . Tarzi ( 3 ) . S . V . Helms ( 4 ) . J . C . Gardin ( 5 ) . V . I . Sarianidi ( 6 ) . U . Scerrato ( 7 ) . Drangiana ( 8 ) . Ctesias ( 9 ) . Hellenistic ( 10 ) . Pilaster ( 11 ) . pseudo - Corinthian