افغانستان ( مجموعه مقالات ) ( فارسى ) — الصفحة ١٥٨
منابع
پيچيده صرفى و گسترشى نيز دارند ( مورگنستيرنه ، قسمتهاى 124 به بعد ) . تصريف شخصى افعال از
he ? m ( - im )
« من هستم » ،
ha ? , he ?
، و جز آن ،
he ? n , he ? r , he ? man
معلوم مىشود . در مورد اول‌شخص جمع - سغدى
'ymn
، طالشى
- ma ? n
، كرمانشاهى
- m ( ? ? ? ) n
( گرشويچ ، ( دستور زبان سغدى مانوى ) ، قسمت 721 ، با اشاراتى به ختنى و خوارزمى ) .
تحليل و تبيين دوم‌شخص جمع مختوم به
- e ? / o ? r
مشكل است ، ولى كوششى در اين زمينه شده است ( مورگنستيرنه ، قسمت 189 ) .
hastam
ماضى
he ? m
است . ريشه
b -
، به شكلهاى مختلف ، به صورت فعل كمكى به كار رفته است ؛ و
par -
( ماضى
( c ? h -
« رفتن » معنى « شدن » هم دارد ( مانند
par
پشه‌اى و « شدن » فارسى ) . رده‌هاى گوناگونى از فعل ماضى ( زمانهاى حال قديم ) وجود دارد . بدين ترتيب ،
jan - e ? m
« مىزنم »
mer'em , ( * j ? an - a › )
« مىميرم »
me ? r - 'i ? m , ( * mr - ya - › )
« مىكشم »
( * ma ? r - aya - › )
، و
par - 'am
« مىروم » ( ( پشه‌اى ) . زمان گذشته به شيوهء معمول در زبانهاى ايرانى ساخته مىشود ( مورگنستيرنه ، قسمت 189 ) .
بدين ترتيب
da ?
« داد » ،
j ? o ?
« زد » ،
bur
« برد » ،
bo ? s ? t
« بست » ، و جز آن ؛ فعل لازم
a ? ye ? m
« آمدم » ،
c ? hi ? m
« رفتم » ، ولى فعل متعدى
k'ur - um
؛
- um / mun / a ? n kur ?
يا حتى
- um kur ? . . . um
« من ساختم » .
منابع
منابع
: نيز - :
M . S . Andreev , Po etnologii Afghanistana . Dolina Pandzhshir , Tashkent , 1927 . B ? abor , Ba ? bor - na ? ma , Eng , tr . J . Leyden and W . Erskine , ed . King , London , 1921 . M . Elphinstone , An Account of th Kingdom of Cabaul , new and rev . ed . , London , 1842 . M . N . Kohz ? ad ,