افغانستان ( مجموعه مقالات ) ( فارسى ) — الصفحة ١٥١
تغييرات آوايى
تبديل ميانواكه‌اى آن به
y
است ( مورگنستيرنه ، قسمت 69 ) ( پراچى
gu ?
اورمورى
go ? i ?
« گوش » ) . ولى در برخى گويشهاى ايرانى غربى نيز به
z ?
و اكبر مثلا در واژه‌اى كه براى « گوش » دارند ، برمىخوريم .
يكى از فرقهاى پراچى و اورمورى تحول
* ? ? ? t / d
است ( پراچى
mur
« مرد » ،
zur
« قلب » ، ولى اورمورى
( zl ? i , mull - uk
، ولى هر دوى آنها ، مانند پشتو ، دو گروه ايرانى را درهم مىآميزند . در مورد
- k -
نيز پراچى با اورمورى تفاوت دارد ( پراچى
sayo ? n
، اورمورى
skan
« سرگين گاو » ) .
اين تفاوتها و نظاير آنها حاكى از جدايى بالنسبهء قديمتر اين دو زبان ايرانى جنوب‌شرقى از يكديگر است . ولى تغييرات آوايى متشابه را نبايد صرفا معلول تماس ثانوى ميان دو زبان دانست .
تغييرات آوايى
تغييرات آوايى
. براى وصف كاملترى از تغييرات آوايى در زبان پراچى - مورگنستيرنه ، قسمتهاى 25 - 74 . در اين موضع فقط مىتوان به چند مطلب جزيى پرداخت كه در سطور پيشين به آن اشاره‌اى نشده است .
( 1 ) واكها :
a
ايرانى تكيه‌دار ) شتل
o ?
( نيجرائو نيز .
i ? ‹ ai , u ? ; ( o ?
، ولى
, u ? ‹ au
و
ai o ? / o ? ‹ a ? wa ; e ? ‹ a ? ya
با اوملات
? ? ? . a ‹ a ? ; e ‹
ايرانى
yu ‹ * wi ; u ? ? ? ‹
. ( 2 ) صامتها :
s ? t ‹ st
پس از
i
، در شتل با
s ? t
ايرانى يكى مىشود ( شتل
yus ? t
« بيست » ، « انگشت » ، ولى نيجرائو
( yus ? t , yus ? t
.
t / xt › f
، ولى
? ? ? haya ? m ) . rh - t ‹ fr - . t ‹ ? ? ? s ? t
« بهار » ) ، ولى
yarp - f / xr - › rp / kh
« برف » ،
surkho ?
« سرخ » ) . دمشيهاى آغازين ( يا خوشه‌ها با
( h
از طريق جابه‌جايى
* h
بعدى تغيير مىكنند . بدين ترتيب ،
ghi ? t
« گرفت » ،
rhi ? ne * gi ( r ) ft › giht ›
« روشنايى »
pho ? k , rauxs ? na - › * r ? uhn - ›
« پخت »