افغانستان ( مجموعه مقالات ) ( فارسى ) — الصفحة ١٤٠

ز . موضع زبان پشتو در زبانهاى ايرانى

مىريسم » ، و جز آنها ) . 67 ) واژه‌هايى كه از پشتو نيستند از جمله عبارت‌اند از

yot : yoz -

« آشاميدن »

k ? ? ? z ? ' ? ? ?

مؤنث « ماهى ( بزرگ ) » ،

mu ? t

« مشت » ،

wu ? n

« برهنه » ،

zu ? ng

« زانو » . 68 ) نمونه‌هايى از جمله‌هايى كه تفاوت آن را با پشتو نشان مىدهد :

Indi ? wagur ? i ? c ? i ? mo ? s ? piya ? r yacat le ? z ? di ? wi ?

( پشتو

pa de k ? ? ? l ? i ? kx ? e zmu ? ng ? da pla ? r d ? ? ? rywayi ? wu ?

« در اين روستا پدر ما گاوهاى متعدد داشت » ) ؛

s ? amze o xwa ? rz ? ? ? s ? we mi ? de yoz ? i ? n

( پشتو

( s ? lombe aw xwa ? g ? ? s ? awd ? ? ? h ? ? ? m cx ? i ?

« آنها هم شير شيرين و هم آبدوغ مىنوشند » .

برخى از ويژگيهاى ونچى ( مثلا

s ? wi ?

« بيست » ،

mo ? s ?

« ما » ،

[

] « از » ؛ پىبندهاى زمان حاضر ؛ حفظ ؛

? ? ? z ?

فقدان

( - t -

مدلل مىدارد كه اين گويش در يكى از مراحل اوّليهء ايرانى ميانه ، يعنى مدتها پيش از آنكه پشتو به صورت زبانى منظم درآيد ، از آن جدا شده است . مشكل بتوان پذيرفت كه اين ويژگيها پس از ورود متكلمان به ونچى به محل كنونيشان پديدار شده‌اند ، زيرا اين محل به هيچ وجه از بقيّهء قلمرو زبان پشتو مجزا نيست .

اين افراد قاعدتا نماينده پيشينيان حركت عمدهء پشتونها به شرق‌اند ، ولى زمان و مكان جدايى آنها در حال حاضر معلوم نيست .

ز . موضع زبان پشتو در زبانهاى ايرانى

. 69 ) پشتو بىشك به شاخهء ايرانى شمال‌شرقى تعلق دارد . اين زبان در تغيير

* Q › l

با مونجى شريك است ، ولى اين گرايش تا سغدى هم مىرسد . گويش ونچى با مونجى در تغيير

- o / - y - ‹ - t -

سهيم است . اگر بخواهيم تصور كنيم كه اين توافق نتيجه شده از پيوندى خاص است ، و به تحوّل همگون و ثانوى ربطى ندارد ، ناگزير