افغانستان ( مجموعه مقالات ) ( فارسى ) — الصفحة ١٣٧
د . ريخت‌شناسى
در
› - * taka -
پشتو
' - ay
است كه البته در اينجا از لحاظ جنس و عدد صرف مىشود . بدين ترتيب ،
s ? ? ? ? w - ay / e y ? ? ? m / wum
« من ( مذكر / مؤنث ) شده‌ام / بودم » ؛ سوم‌شخص جمع
s ? ? ? ? w - i / e di ?
. 58 ) با صورتهاى مختلف فعلهاى كمكى ، افزودن
w ? ? ? , ba
، يا تركيبهايى از اين دو ، زمانها و وجوه متعدد ديگرى را مىتوان ساخت كه در اينجا فرصت پرداختن به آنها نيست . مثلا ماضى نقلى شرطى
ba rased ' ? ? ? lay wu
« ( آنگاه / در آن صورت ) او وارد مىشد » ، گذشتهء شرطى
w ' ? ? ? ba rased ' ? ? ? m
، و جز آن .
59 ) ساختار فعلهاى لازم گذشته با ديگر زبانهاى ايرانى جديد مطابقت دارد ؛ ولى در فعلهاى كمكى گذشته ، ساخت فاعلى از زبانهاى ديگر با سختگيرى بيشترى ملحوظ شده است . بدين ترتيب ،
z ? ? ? ta ? wah ? ? ? m
« من ترا ميزنم » ،
t ? ? ? ma ? wahe
« تو مرا مىزنى » ، ولى
ta ? / ma ? z ? ? ? / t ? ? ? wah ? ? ? l / - ? ? ? m / e
« تو / من مرا / ترا زدى / زدم » ،
x ? oja a ? s / aspa wahi ?
« زن‌اسب / ماديان را مىزند » ،
x ? oje a ? s / aspa wa ? h ' ? ? ? / wah ' ? ? ? la
« زن‌اسب / ماديان را زد » .
60 ) اين كاربرد زمان گذشتهء متعدّى فاعلى دقيقا مبتنى بر الگويى است كه در زبانهاى هندو آريايى مجاور مشاهده مىكنيم ؛ چه‌بسا كه ساختارهاى پشتو ، گرچه مبتنى بر گرايشهاى ايرانى موروثى است ، از طريق تماس با زبانهاى هندو آريايى تقويت و تحكيم شده باشد . در اين مورد مقابله دو متن پشتو از كهت كه در ( بررسى زبان‌شناختى هند ) « 1 » آمده با همان متون به صورتى كه از كهت لهندى در دست است امرى آموزنده خواهد بود . در اشكال دستورى ، حروف اضافه و پسواژه‌ها و
posposition
، در
( 1 ) . linguistic survey of India