افغانستان ( مجموعه مقالات ) ( فارسى ) — الصفحة ١٣٤
د . ريخت‌شناسى
« چه چيزى » ؛
ku ? m
« كدام‌يك » ، به احتمال زياد
* ka ? ma - ›
تا
* kata ? ma -
.
ضماير متصل
me
اول‌شخص مفرد ،
de
دوم‌شخص مفرد ،
( y ) e
سوم شخص مفرد / جمع ،
mu ? ( mo )
اول و دوم‌شخص جمع . ادات يا ضماير جهت‌نما :
? ? ? a
( آفريدى ) ؟ ؟ ؟ ؟ ؟ ؟ اول‌شخص « به من ، بدينجا » ،
dar
( گويشى
( - e -
دوم‌شخص ،
war
( گويشى
( - e -
سوم‌شخص ( - مورگنستيرنه 3 / ، زير همين عنوانها ) .
ز . افعال 50 ) نظام افعال ، مانند ديگر زبانهاى ايرانى جديد ، مبتنى بر تقابل ميان ستاكهاى زمان حال و گذشته است . رده‌بندى ساده شده گونه‌هاى ستاكهاى زمان حال از اين قرار است : 1 - ستاكهاى ساده
wi ? n - )
« بين » ،
xwaj -
« خز ( از خزيدن ) ، بجنب » ، مثلا در
ma ? r xwaji ?
« مار مىخزد » [ بر حسب عادت ] ) . 2 - افعال لازم با اضافه كردن
- eg ? -
( در كاك
( - a ? z ? - gora mar xwajeg ? i ? )
« ببين ، يك مار دارد مىخزد » [ همين حالا ] ) .
3 - افعال جعلى ساخته از اسم يا صفت با ميانوند
j ? or ? - eg ? - ) - eg ? -
« ترميم شدن » ) . 4 - افعال وادارى با اضافه كردن
j ? or - aw - ) - aw -
« به ترميم واداشتن » ) . ستاكهاى مضاعف
kaw - )
: التزامى
kr ? -
« كن » ،
wo -
« شد » ؛
wr - : y'os -
« بردن » ؛
bi'ay
:
b'oz
« هدايت كردن » ؛ -
pr'ew ? ? ? z : prew ' ? ? ? z
« افتادن » ) .
51 ) شناسه‌هاى شخصى عبارت‌اند از : اول‌شخص مفرد
- ? ? ? m
؛ دوم شخص مفرد
- e
؛ اول‌شخص جمع
- u
؛ دوم‌شخص جمع
- ? ? ? y
( گويشى
( - ast , - o
؛ سوم‌شخص
- i ?
( - فقدان سوم‌شخص جمع در گويش دوانى