افغانستان ( مجموعه مقالات ) ( فارسى ) — الصفحة ١٣١
د . ريخت‌شناسى
جداگانه‌اى دارند كه در بعضى از موارد با حالت فاعلى يكسان است ، ولى چون حالت ندا معمولا با افزودن
- a
به حالت فاعلى به وجود مىآيد ، بدين ترتيب ،
'u ? x ? a
« شتر » مذكر / مؤنث ،
sp'aya
« سگ » ،
pe ? x ? t'u ? na
« پشتو » . 41 ) جمع مذكر و مؤنث غيرفاعلى داراى
- o
است ( نيز
- io
در اسمهايى كه به
- ay
ختم مىشود ) ، و به اين ترتيب ، مانند زبان ختنى ، با جمع ندايى شبيه است . متون مكتوب نسبتا متقدم و گويشهاى كهنه‌تر ، به جاى
- u ? no
، داراى
- o
هستند ، مثلا ، در
'aso
« اسبها » . اين امر حاكى از آن است كه
- u ? na
را نمىتوان مبتنى بر
- u ? no
، مشتق از
* - a ? na ? m
، دانست ، بلكه بايد عقبتر به
* - a ? nha ? h
( اوستايى
( - a ? ? ? ho
رفت ، و اينكه
- o
احتمالا ( حالت ابزارى
* - a ? bis ?
است ، نيز - ختنى ، حالت بائىوازى جمع
- yau
.
ب . حروف اضافه و پسواژه‌ها . 42 ) رايجترين حروف اضافه عبارت‌اند از :
da
( در گويشى
( e
به معنى « از »
gen )
و جز آن ) ،
la
« از » ،
pa
« در ؛ روى » ،
tar
« تا » ، و جز آنها .
پسواژه‌ها عبارت‌اند از :
ba ? nde
« بر » ،
c ? ? ? xa
« از » ،
kx ? e
« در » ،
la
« به سوى » ،
la ? nde
« زير » ،
lara
« براى » ،
na
« از » ،
pore
« تا ؛ به اندازهء » ،
sara
« با » ،
ta
« به » . تركيبهايى از
postpos . pre
نيز رايج‌اند :
pakorkx ? e
« در خانه » ،
dayr ? ? ? na
« از تپه » ،
lax ? ? ? ? je sara
« به اتفاق زن » .
ج - حرف تعريف . 43 )
yaw
« يك » و
haya
« آن » را غالبا مىتوان به همين صورت به فارسى برگرداند .
a ( n )
خلاصه شده و بىتكيه ، تا جايى كه مىدانيم ، فقط در برخى از گويشهاى غلزائى در شرف آن است كه به