افغانستان ( مجموعه مقالات ) ( فارسى ) — الصفحة ١٣٠
د . ريخت‌شناسى
spa ? r' ? ? ? , ( xar )
« اسب‌سواران »
spor )
و جز آن ) ؛ نيز احتمالا
sxar
« صخره‌ها »
( * sxra ( sxar ) ›
. 4 -
yoba ? n : - an ' ? ? ?
« گاوچرانان »
( yob - ' ? ? ? / 'u ? n
.
5 -
k ' ? ? ? l ? i ? : - i ?
« روستاها »
ay )
- ) ، ؟
i
خ ؟
sar
« مردان » (
ay
خ - ) ، (
a ? n
) ؟
spi
« سگان »
( spag )
. 6 - بىقاعده‌ها مثلا
wr'u ? n ? a
« برادران »
n , ( wror )
؟ ؟ ؟ ؟ خ
za ? m
« پسران »
( zoy )
. به
- a
پس از عدد توجه كنيد :
dre k'ora
« سه خانه » ( احتمالا
( * - a ? h ›
. 38 ) مؤنث - 1 -
w ' ? ? ? ne : - e ?
« درختها » ،
man'e
« سيبها » ،
l'a ? re
« جاده‌ها » ،
pax ? tan'e
« زنان
rw'aje , « pathan
« روزها » ( احتمالا
* - ayah ›
منتقل شده از ريشه‌هاى
i
به منظور تميز دادن ميان جمع ريشه‌ها در
- a -
و
( - a ? -
. 2 - از مؤنثها در
- a ?
مثلا
mla ? - we
« كمرها » . 3 -
nyag'a ? ne : ( y / g ) a ? ne
« مادربزرگها » ،
tror ( y ) a ? ne
( يا
( trore , trainde
« عمه‌ّها » . 4 - جمع - مفرد :
ru ? p' ? ? ? y
« روپيه ( ها ) » ، ولى در جانداران
spi ? 'a ? ne , sp ? ? ? y
« ماده سگها » .
5 - بىقاعده :
( lu ? re ) l'u ? n ? a
« دختران » ،
mainde
و جز آن « مادران »
( mor )
، و به همين صورت واژه‌هاى ديگرى كه
- or
دارند و حاكى از خويشاوند مؤنث هستند . 39 ) به تركيب
mor - pla ? r
« والدين » توجه كنيد ( - سنسكريت
( ma ? ta ? - pitarah ?
، و نيز
la ? s ( aw ) px ? e
« دستها و پاها » ،
s ? pa aw rwaje
« شبها و روزها » .
حالت غيرفاعلى . 40 ) غالبا با حالت فاعلى يكسان است ( مثلا
la ? s
« دست » ،
sp ? ? ? y
« ماده سگ » ) . ولى مذكر داراى - خ ؟ ؟ ؟ است ( مثلا ،
y ? ? ?
« تپه » ،
p ? ? ? x ? tan ' ? ? ?
« پشتو » ) . و
- ay
مذكر
- i
( مثلا
sar ? 'i ?
« مرد » ،
k ' ? ? ? li ?
« روستا » - جمع
( nt
. مؤنث در حالت غيرفاعلى ممكن است
- e
داشته باشد - جمع .
nt
( مثلا ،
'la ? re
« راه » ،
'u ? x ? e
« ماده شتر » ) . برخى از اسمها حرف اضافه