افغانستان ( مجموعه مقالات ) ( فارسى ) — الصفحة ١٢١
ج . تكامل آوايى
است ، ثبت نشده است . تغيير شكل به
i ?
قاعدتا بايد پيش از فقدان كيفيت واجى
i ?
و
u ?
ى پشتو رخ داده باشد . به تلفظ « وزيرى »
caler , me ? r , li ? r
« چهار » در كاك / كاكرى شاهريگ ( بلوچى ) و جز آن توجه كنيد . 10 ) در بيشتر موارد
u ?
و
i ?
پشتو معلول كشيدگى قبل از يك خوشه آوايى اصلى است . به اين ترتيب
spi ? n
« سفيد »
spi ? ? ? na - , u ? x ? ›
« شتر »
* us ? ? ? ? ra - g'uta ›
« انگشت »
* angus ? ta ? ›
. ولى
s ? k
پيش از آن ادغام شده است ( - سطور بعد ، شماره 19 ) كه باعث كشيدگى گردد . 11 ) همانند زبانهاى مختلف ايرانى شمال‌شرقى و به شكل گرايشى معمول در اوستايى ،
i ?
و
u ?
ايرانى عموما ؟ ؟ ؟ ؟ به اين ترتيب
b ? ? ? l
« دوم » ،
m ' ? ? ? nay
« پاييز » ،
sp ' ? ? ? ? g ? a
« شپش » ،
x ? ' ? ? ? j - a
« زن »
( * stri ? - c ? u ? t - a › )
،
lem
« دم » ،
m ' ? ? ? ? g ? a
« موش » ،
p ' ? ? ? ? c ? a
« فضله » . ولى در ضمن مثلا به
wri ? z ? e
« برنج » ،
wr'u ? ja
« ابرو » توجه كنيد . ايرانى
? ? ? r ‹ * r ?
( مثلا
k ? ? ? r ?
« ساخته » ،
m ? ? ? r ?
« مرده » :
y ? ? ? g ?
« خرس » ) . ايرانى
e ‹ ai
( مثلا
lew ' ? ? ?
« گرگ » ،
lew'ar
« برادرشوهر » ) و
wa ‹ * o ‹ * au
( مثلا
ywag ?
« گوش » ،
rwaj
« روز » ) . ولى شكستن
* o ?
در بعضى از واژه‌هاى دخيل از هندو آريايى هم مؤثر بوده است :
kwata
« كويته »
twal ; ko ? t ›
« داراى وزن مساوى » ، ولى در واژه دخيل متأخرترى ،
tol
« وزن » . 12 ) فقدان مصوتهاى كوتاه آغازين يا ميانى معمول است . به اين ترتيب
b ? ? ? n
« هوو » ،
g ? d ? ? ? n
« ارزن » ،
gu ? ta
« انگشت » ،
zyar ?
« زرد » ،
ywa ?
« گاو » ،
mla ?
( در گويش بنگش
( maly'a ?
« كمر » ،
ps ? ? ?
« بز » يا « گوسفند » . تمام مصوتهاى پايانى ايرانى حذف شده‌اند ، به استثناى
- a ?
( - سطور زير ، شماره‌هاى 31 ، 32 ) . 13 ) ولى
* - ayah
احتمالا به
- e
در جمع مؤنث منجر شده ( -