افغانستان ( مجموعه مقالات ) ( فارسى ) — الصفحة ١٢٠
ج . تكامل آوايى
, w , y ; l , r ? , r ; g ? , z ?
و
h
( كه در واژه‌هاى اصيل پشتو نادر است ) . دربارهء
x ?
و
g ?
- سطور بعد ، 21 .
7 ) مصوتها عبارت‌اند از :
e ? , u ? , a ? , a ? ; ( zwarg'ay ) ? ? ? ? , u , i , a
و
o ?
. در برخى از گويشها
a
و ؟ ؟ ؟ ؟ در هم تداخل دارند و در بيشتر گويشها
i ?
و
u ?
كوتاه شده‌اند . چون تصادى ميان
e
و
o
بلند و كوتاه وجود ندارند ( مگر در مواردى كه
i
به صورت
e
كوتاه تلفظ بشود )
e ?
و
o ?
( در پشتوى معيار ) به صورت
e
و
o
نوشته خواهد شد . واكه‌هاى مركب عبارت‌اند از :
a ? w , a ? y
و
- ? ? ? ? y
پايانى . يكى از ويژگيهاى پشتو نقشى است كه تكيهء متحرك بر عهده دارد ؛ - سطور بعدى ، شماره 39 .
ج . تكامل آوايى
ج . تكامل آوايى
. الف . مصوتها . 8 )
a
ايرانى تكيه‌دار معمولا
o ‹
، پيش از حرف غنهّ )
u
( مثلا
mor
« مادر » ،
nu ? m
« نام » ،
lu ? na
« دمل » ) . در بسيارى از موارد
a ? ‹ a
( مثلا
pla ? r
« پدر » ،
las
« دست » ،
* dasta - ›
ولى
las
« ده » ) . در بسيارى از گويشهاى مناطق كوهستانى پاكستان و بخشهاى مجاور آنها در افغانستان ، از افريدى به وزيرى ،
o
به
? ? ? ? , o ? , o ?
( وزيرى
( mo ? / ? ? ? r
، و
a ?
به
( pla ? / a ? / r ) o ? , a ? , a ?
تغيير مىكند . در افريدى و جز آن
la ? s
« ده » شكاف بر جاى مانده از
la ? s
« دست » را پر مىكند ، و بر اين قياس . در ضمن ، كم‌وبيش در همين ناحيه ، به دلايل نامعلوم ، مواردى از اين قبيل مىيابيم :
a
( مثلا
s ? pe ? g ?
« شش » ،
wre ? j
« روز » ،
we ? r »
« به او [ مرد ] » ، و جز آن ) در حالى كه
e ?
، مثلا در
wle ? s ? t
و جز آن ، « وجب » ( اوستايى ، -
vi ? tasti
در ديگر گويشها نيز رايج و معلول كامى شدن است . 9 ) در وزيرى و جز آن
i ? ‹ u ?
( مثلا
li ? r
دختر ) . حالت ميانى
u ?
، كه در گويشهاى فارسى فراوان