افغانستان ( مجموعه مقالات ) ( فارسى ) — الصفحة ١٠٣

16 - 18 . زبانهاى دردى

زبانهاى نورستانى امروز گروه پسماندهء كوچكى تشكيل مىدهند كه با كمك مواد هندوآريايى برگرفته از ادوار مختلف بازسازى شده‌اند ، ولى باز هم معدودى از گروه باستانى در آنها ديده مىشود ( فوسمن ، ( اطلس ) ، ص 13 ؛ مورگنستيرنه ، 1973 ، ص 327 - 343 ) .

16 - 18 . زبانهاى دردى

. اين سه زبان دورافتادهء كوهستانى هندو آريايىاند ، ولى بر خلاف زبانهاى هند و آريايى جلگه‌ها ، در واژگان و ساختار آوايى خود مشخصه‌هايى كهن دارند ؛ صفت مشخصهء ساختار آوايى آنها وجود گروههاى صامت متعدد و سه نوع سايواج بيواك است :

دندانى ،

s ? ( s ? )

برگشته و

s ?

كامى ( - مورگنستيرنه ، ( زبانهاى مرزى هند و ايرانى ) « 1 » سه / 1 - 3 ؛ همو ، ( گزارش ) « 2 » ، 1926 ، ص 81 - 93 ؛ فوسمن ، ( اطلس ) ، ص 12 ) . اهمّ اين زبانها از لحاظ شمارهء متكلمان پشه‌اى است كه اخيرا به مقام زبانى ملّى ارتقا يافته است ( - بودروس ، 1959 ) . سه‌گونه از زبان گورباتى موجود است :

شمصطى كه در نقطهء دورافتاده‌اى ( شمصط ) در ناحيهء پاشائى به آن تكلم مىشود ( مورگنستيرنه ، 1945 ، ص 239 - 281 ) ، گرنگلى « 3 » كه اولين‌بار در 1316 ش / 1937 ، لنتس « 4 » ( ص 273 ) آن را معرفى كرد و بودروس در 1970 ( فوسمن ، ص 25 ) و گريونبرگ « 5 » ( 1971 ، ص 3 - 29 ) دربارهء آن مطالعه كردند ، و ننگلامى « 6 » كه امروزه ظاهرا ديگر وجود ندارد . قلمرو گروه زبانهاى دردى تا پاكستان نيز ادامه

( 1 ) . Indo - Iranian Frontier Languages ( 2 ) . Report ( 3 ) . Gr ? angali ? ( 4 ) . w . lentz ( 5 ) . A . L . Gryunberg ( 6 ) . Nin ? gala ? mi ?