افغانستان ( مجموعه مقالات ) ( فارسى ) — الصفحة ٩٧

10 - 11 . زبانهاى ايرانى جنوب‌شرقى

مزرعه در حوالى بركى برك در ولايت لوگر هستند ، و در خارج افغانستان نيز حدود هزار تن بركى يا بركى به آن تكلم مىكنند كه در ميان [ طوايف ] وزير و مسعود پشتو زبان در كانيگرام پاكستان ، روستايى در جنوب وزيرستان ، سكونت دارند . حدود 000 5 پراچى كه در سه درّه در دامنه‌هاى جنوبى هندوكش ساكن‌اند به زبان پراچى صحبت مىكنند . اين درّه‌ها عبارت‌اند از : شوتول ، بين سالنگ و پنجشير ، و غچولان و پچغان ، كه هردو در ناحيهء نيجرائو ( ينجرائو ) واقع‌اند .

چون زبانهاى اورمورى و پراچى از يك خانواده‌اند ، تعلّق آنها را به گروه شرقى زبانهاى ايرانى ، يا چنان كه اورانسكى و پين « 1 » معتقدند به گروه شمال‌غربى ، بايد مسأله‌اى بنيادى تلقّى كرد . در ( زبانهاى دنيا ) « 2 » ، ص 34 ، به صورتى كه اصلا قانع‌كننده نيست ، آنها را گويشهايى از ناحيهء پامير دانسته‌اند ؛ ولى به گفته گ . مورگنستيرنه در 1305 ش / 1926 ( ( گزارشى دربارهء هيئت اعزامى زبانشناسى افغانستان ) « 3 » ، اوسلو ، 1926 ، ص 14 - 37 ) آنها گروه زبانى مجزايى با ويژگيهايى از اين قرارند :

از لحاظ آواشناسى ، حفظ بستواجهاى واكدار آغازين

d , b

و

g

همانند زبانهاى ايرانى غربى ( - نمودار 3 ) . تغيير

vafra - : ( w ) / y ‹ v

ى اوستايى ، « برف » فارسى ،

wawra

ى پشتو ،

yo ? s ? / s ?

اورمورى ،

yarp

پراچى .

تغيير

dra ? y : - y - ‹ - d -

« دراز » در اورمورى ، -

dirgha

ى سنسكريت ؛

mayas

پراچى - « مگس » فارسى . افتادن

- t -

و

- d -

ميانى :

Ma ? tar -

( 1 ) . Oranskii and payne ( 2 ) . Les Langues du Monde ( Paris , 1952 ) ( 3 ) . Report on a linguistic Mission to Afghnistan