افغانستان ( مجموعه مقالات ) ( فارسى ) — الصفحة ٨٨
2 . فارسى
صورتهاى هزارگى كه در معرض عامل قياس ظاهرى واقع شده‌اند دستگاهى از صامتهاى برگشته پديد آمده است . نواى تكيه در قياس با گفتار ايرانيان خفيف‌تر است ولى از اين گذشته ويژگيهاى قابل‌توجه ديگرى ندارد .
جنبه‌هاى مختلف ريخت‌شناسى قابل‌توجه عبارت‌اند از : 1 ) دستگاه پيچيدهء ضماير اشاره
e ? ni
« اين » :
onu
« آن » ؛
ami
« همين » :
amu
« همان » ؛
e ? nami
« همين ( چيز ) » :
onamu
« همان ( چيز ) » ، و صورتهاى جمع آنها :
. o ? namwa ? : e ? namya ? , amwa ? : amya ? , onwa ? : e ? nya ?
2 ) قيود مكان ؛ قيود مجاورت :
e ? nami ? j ? a , ami ? j ? a , e ? ni ? j ? a , i ? J ? a
« اينجا ، در همين‌جا » ؛ قيود فاصله :
o ? namuj ? a , amuj ? a , o ? nuj ? a , uj ? a
« آنجا ، در همان‌جا » . قيود جهت :
e ? namisu , amisu , e ? nisu , isu
« به اين سمت » ؛
, amosu , o ? nosu , o ? su o ? namosu
« به آن سمت » . با افزودن پسوندهاى تفضيلى :
istar
. . . « بيشتر به اين سمت » ؛
ustar
. . . « بيشتر به آن سمت » را نيز به اين گروه مىتوان افزود . قيود حالت :
e ? nameto ? , ameto ? , e ? neto ? , e ? to ? ( r )
« اين‌طور » ؛
onamoto ? , amoto ? , o ? noto ? , o ? to ? ( r )
« آن‌طور » . قيود مقدار :
, e ? neqa , e ? qa e ? nameqa , ameqa
« اين تعداد » ؛
o ? namoqa , amo ? qa , o ? noqa , o ? qa
« آن تعداد . » 3 ) اعداد :
du
« دو » ؛
abda / avda
« 17 » ؛
dosat / dosad
« 200 » ؛
yak - ( k ) am c ? el
به جاى عدد « 39 » ( به منظور اجتناب از
si - u - no ?
( سى و نه ) كه با اصطلاح گفتن « زن جلب متملق » همآوايى دارد ) .
4 ) حروف اضافه :
bak ? c ? - e ( - t )
« براى ( تو ) » ؛
kat - e ( - t )
يا
Kati ( - t )
« با ( تو ) » . 5 ) پسواژهء
fatara
« از چه زمانى » :
( az ) kay fatara
« از چه زمانى ،