تحفه خانى ( فارسى ) — الصفحة ٥٨٣

[ 209 ] مقاله در بيان حمى صفراوى

در علاج در روزهاى اول سكنجبين ساده اگر سرفه نباشد مقدار هفت مثقال در سه قاشق يا چهار قاشق آب شربت كرده بر نهار بايد اختيار كرد و يا شربت نيلوفر و اگر چنانچه عطش غالب باشد شيرهء مغز تخم بادرنگ و تره مقدار بست و دو مثقال و اين بوقت خوف سده است و الّا شيرهء خرفه با سكنجبين به مقدار مذكور مجوز است و يا شربت بنفشه و نيلوفر و يا يكى ازين دو به مقدار مذكورات بايد داد و يا با شربت آلو مقدار هفت مثقال بروجه مذكور بايد داد و اگر حرارت بيش باشد تخم اسبغول شسته نيز به مقدار يك مثقال شربت مذكور مجوز است و يا شربت ليمو يا شربت نيلوفر مخلوط از هريك مقدار هفت مثقال در قدرى آب كه كافى باشد شربت كرده بر نهار بايد خورد و طعام از معده نيز مجوز است و يا ممزوج با شربت بنفشه و امثال اينها از اشربه كه بارد رطب باشد و مسكر و مقطع صفرا اما بوقت سرفه از ترشيها و اين اشربه حذر بايد كرد و آنچه بارد و شيرين است مثل شربت نيلوفر و رب سيب و شربت بنفشه هركدام ازينها را اختيار مىتوان كرد و هرگاه كه آب تمر هندى يا قند سفيد در آب گرم و يا در آب هندوانه صاحب اين علت را مناسب است و تاخير نقوعات دو سه روز اول اولى است و تاخير آبهاى ميوه تا بعد از شش هفت روز اولى است و آب كدوى تر كه او را پخته باشند به اين طريق او را در خمير گرفته در شيب خاكستر و آتش نرم بنهند و آبى كه درو مجتمع شده ازو مقدار بست و پنج مثقال با هفت مثقال قند سفيد درآميخته بايد خوردن اما اين تدبير در غير تابستان ميسر نيست و سعى در تليين طبيعت روزى يك بار يا دوبار بايد كرد كه بهرچه ميسر باشد خواه بشياف و حقنهء لينه و بوقت خواب با اشربه مذكوره از مدرات