تحفه خانى ( فارسى ) — الصفحة ٤٠٥

[ 159 ] مقاله در بيان شهوت كلبى كه يكى از علل رديه معده است

هرجا كه معده پاك شد از خلط سوداوى فاسد تقويت معده به خوردن اطريفلات بايد كرد از اطريفل صغير يا كبير هركدام كه موجود باشد از كبير يك مثقال و از صغير مقدار خوردن يك درم است و غذاى دائمى تا انقضاى مرض نخودآب است يا گوشت مرغ فربه و يا گوشت ثوقلى فربه و دارچينى يا فلفل در آش بايد انداخت و چاويدن مصطگى و كندر و زيره صاحب اين علت را بسيار نافع است و يا سبب بسيارى ريختن سوداست در معده و فم او و علامت او سوختن معده است بر وجهى كه صاحبش بىآنكه چيزى خورد صبر نمىتواند كرد و ديگر قلت عطش و آروق ترش و بسيارى مقدار براز و علاج درين صورت تنقيه معده است از خلط سوداوى بحب افتيمون و يا بمطبوخ افتيمون و به خوردن جلاب هر صباح از بادرنجبويه سه درم و قند سفيد ده درم بر وجهى كه بكرات تقرير كرده شد ترتيب داده اختيار بايد كرد و غذا نخودآب با شيرهء تخم معصفر بايد داد و گاهى بقى به آب گرم و يا به آب كه درو شبت و تخم ترب و تخم خربزه جوشيده باشد و يا عسل و سكنجبين و به آب گرم قى بايد كرد و اگر چنانچه قوت باشد و غلبهء سودا فصد باسليق نيز فرموده‌اند و درين محل بحث است زيرا كه باخراج اگرچه اخراج سودا نيز هست اما بفصد موجب ضعف است و درين مرض مخاطره است و ديگر زيرا كه نقصان در حرارت مىشود و حرارت مطلوب در تقويت معده و اين معالجه نمىكنند مگر از جهال اطبا بسى درين معالجه توقف اولى است و به بعضى ادويه موافقت تسخين سپرز بايد كرد و گاه سبب درين بسيارى تخلخل بدن است و علامت او تقدم اسباب تخلخل از حركت و راه رفتن در هواى گرم و بسيار نشستن در حمام و بيخوابى بسيار كشيدن و غم بسيار خوردن و عدم آفت در قوت هاضمه و عدم مقدار براز