انديشه هاى كلامى شيخ مفيد ( فارسى ) — الصفحة ٣٥

ذيل دوم : آثار شيخ مفيد

از كتابخانه‌هاى عمومى بزرگ عراق و ايران دسترس داشته است « 1 » . هنگام مرگ شيخ آقا بزرگ در 1970 ، الذريعة تنها تا حرف ميم به چاپ رسيده بود . باقى آن چاپ ناشده باقى بود و اميد است روزى به چاپ برسد « 2 » .

سيد حسن الموسوى الخرسان ، با استفادهء از الذّريعة ، نام 167 اثر شيخ مفيد را در مقدّمه‌اى كه بر تهذيب الاحكام طوسى نوشته ، آورده است « 3 » .

بالاخره ، اين نويسنده از چندين كتابخانه در نجف و ايران ديدار كرده و در صدد يافتن آثار مفيد برآمده است . كتابخانه‌هايى كه از آنها ديدن كرده عبارت است از :

الف ) نجف : مكتبة امير المؤمنين العامّة ، مكتبة الامام الحكيم العامّة ، مكتبة محمّد صادق آل بحر العلوم .

ب ) قم : كتابخانهء مدرسهء آيت اللّه نجفى مرعشى ، كه در آن يك مجموعهء قديمى مشتمل بر سى رسالهء كوچك مفيد موجود است .

ارجاعات به ترتيب قرار گرفتن آنها در آن مجموعه خواهد بود .

ج ) تهران : كتابخانهء مجلس .

ارجاعات به نسخه‌هاى خطّى اين كتابخانه به صفحات فهرست كتابخانهء مجلس شوراى ملى در تهران ، جلد هفتم ( 1968 ) ، ويرايش عبد الحسين حائرى است .

( 1 ) - آقا بزرگ الطهرانى ، الذريعة الى تصانيف الشيعة ( تهران : اسلاميه ، 1936 ) . مؤلف فهرست كتابخانه‌هايى را كه از آنها ديدن كرده ، در جلد ششم ، 02 - 400 ، هفتم ، 94 - 289 ؛ هشتم ، 99 - 297 ، آورده است . ( 2 ) - رجوع كنيد به عبد الرحيم محمد على ، آغا بزرگ الطهرانى : حياته و آثاره ( نجف : نعمان ، 1970 ) ، ص 35 . ( 3 ) - الطوسى ، تهذيب ، اول ، 31 - 22 .