انديشه هاى كلامى شيخ مفيد ( فارسى ) — الصفحة ١٣٣

متن قرآن

حكم به باطل بودن آن مىكنم اين است كه ممكن نيست كسى بتواند به اندازهء يك سوره از قرآن چنان بسازد كه امر را بر اصحاب فصاحت مشتبه كند .

و امّا جهت ممكن بودن اين است كه بر قرآن يك كلمه يا دو كلمه و يك حرف يا دو حرف و مانندهاى اينها افزوده شده باشد كه به حدّ اعجاز نرسد كه در اين صورت ممكن است امر بر فصحا نيز مشتبه شود . ولى چون حادثه‌اى اتّفاق بيفتد ، بر خدا است كه آن را نمايان سازد و حق را در آن بر بندگان خود آشكار كند . به هر صورت من بر چنين افزايشى قطع ندارم و بيشتر بر آنم كه بر قرآن چيزى افزوده نشده و قرآن از آن تهى است . و بر صحّت اين اعتقاد حديثى از امام صادق جعفر بن محمّد ( ع ) گواه است و اين مذهب بر خلاف چيزى است كه از بنو نوبخت - رحمهم اللّه - دربارهء افزايش و كاهش در قرآن شنيده‌ايم ، و گروهى از متكلّمان و فقيهان صاحب اعتبار آن را پذيرفته‌اند » « 1 » .

يكى از اماميّه كه مفيد مىتوانست او را به حق متمايل به عقيدهء خود بداند ، ابن بابويه است « 2 » .

به صورت خلاصه مىتوان گفت كه دربارهء تماميّت و درستى متن قرآن رسمى دو اعتقاد در ميان اماميّه رايج بوده است . بعضى ، حتّى پيش از مفيد ، بر آن بودند كه متن عثمان تمام و درست است . گروهى ديگر ، همچون نوبختيان ، على رغم تمايلى كه به اعتزال داشتند ، چنان معتقد بودند كه در متن قرآن اضافه و نقصانى صورت گرفته است . مفيد از هر دو نظر دفاع كرده ، ولى عقيدهء نهايى وى محتملا آن بوده كه متن قرآن به همان صورت كه هست تمام و كامل است « 3 » .

( 1 ) - اوائل ، ص 56 . ( 2 ) - رجوع كنيد به پس از اين ، فصل پانزدهم . ( 3 ) - ج . اليش ، « قرآن شيعى » ، در آرابيكا ، شانزدهم ( 1969 ) ، 21 ،