اشارات ايمانيه ( فارسى ) — الصفحة ٩٣

[ 23 ] اشاره [ در لزوم معرفت اللّه و امتناع معرفت كنه ذات ]

مكدّر گردد ؛ پس لاجرم مقام معاينه و شهود معنوى منوط به تصقيل مرآت قلب است از حجابات تا به چشم قلب مظاهر علويّه و سفليّه [ را ] مشاهده بنمايد و مرآتى و حجابى « 1 » عمليّه و شهوديّه را ملاحظه كند ، و بداند كه در هر موجودى وجهه‌اى دارد و در هر مرآتى جلوه‌اى مىنمايد : فَأَيْنَما تُوَلُّوا فَثَمَّ وَجْهُ اللَّهِ ؛ « 2 » و « لو أنّكم دليتم بحبل إلى الأرض السفلى لهبط على اللّه » . « 3 » و اين تجلّى همه را هست ، ليكن خواص مىفهمند كه چه مىبيند ، لهذا فرمودند : « لم تره العيون بمشاهدة الأبصار ، و لكن تدركه القلوب بحقائق الإيمان » ، « 4 » و فرمودند : « لم أعبد ربّا لم أره » ، « 5 » و فرمودند : « الغيرك من الظّهور ما ليس لك حتّى يكون هو المظهر لك ! عميت عين لا تراك ! » ، « 6 » فسبحان من خفى من فرط الظّهور ؛ « 7 » بلى ، بركنه وحدت آگاهى ممكن هست كه فرمودند : « ما عرفناك حقّ معرفتك » . « 8 »

عارفى گفته :

سرّ وحدت درنيابد هيچ‌كس * حيرت آمد حاصل دنيا و بس

گرچه توحيد تو مىخوانيم ما * هم تو دانايى كه نادانيم ما

« اى منزه ذاتت از فهم عقول * و از صفاتت دور عقل بو الفضول » « 9 »

و عوام نمىدانند كه چه مىبيند ، أَلا إِنَّهُمْ فِي مِرْيَةٍ مِنْ لِقاءِ رَبِّهِمْ أَلا إِنَّهُ بِكُلِّ شَيْءٍ مُحِيطٌ . « 10 »

چندين هزار [ ذرّه ] سراسيمه مىدود * در آفتاب غافل از آن كآفتاب چيست

( 1 ) . متن چنين است . ( 2 ) . سوره مباركه بقره : 115 . ( 3 ) . ر . ك : تفسير الكشف و البيان عن تفسير القرآن ( تفسير ثعلبى ) 9 : 231 ؛ الدرّ المنثور 6 : 170 ؛ تفسير صدر المتألّهين 1 : 438 . ( 4 ) . كافى 1 : 138 ؛ توحيد صدوق رحمه اللّه : 305 . ( 5 ) . همان . ( 6 ) . ر . ك : پاورقى 4 صفحه 3 . ( 7 ) . ر . ك : بحار الانوار 55 : 13 . ( 8 ) . عوالى اللئالى 4 : 132 . ( 9 ) . اسرار الشهود لاهيجى . ( 10 ) . سوره مباركه فصلت : 54 .