تاريخ قم ( فارسى ) — الصفحة ٨٥

ماجراى سيل مهيب قم

بار ديگر در اوائل خرداد 1313 شمسى سيل مهيبى به سوى قم جارى شد كه قسمتى از شهر را در دو طرف رودخانه خراب كرد و خسارات بسيارى برجاى گذاشت . شرح آن را مرحوم سيد عليرضا ريحان يزدى كه خود از طلاب آن موقع حوزه و شاهد بوده به تفصيل در كتاب « آئينه دانشوران » نوشته ، و مرحوم شيخ محمد رازى آن را عينا نقل كرده و خود نيز به نقل از كسانى كه ناظر بوده‌اند تفصيلى بر آن افزوده است . « 1 »

در سال 1330 شمسى نيز كه من در قم بودم ، سيل مهيبى آمد كه اگر بعد از سيل 1313 رودخانه را لايروبى نكرده و سد را تعمير ننموده بودند ، تقريبا همان آثار مخرب را برجاى مىگذاشت . آن روز من در ميدان آستانه بودم - صداى مهيب سيل همه را پريشان كرده و به طرف رودخانه به تماشا رفته بودند ، و در انديشهء اين‌كه مبادا سيل طغيان كند و باز مصائبى بار آورد .

براى ديدن سيل و اين كه از خطر آن در امان باشم رفتم پشت‌بام مدرسهء فيضيه .

ديدم واقعا بلاى آسمانى است كه در زمين جريان دارد . چون گازهاى برخاسته از حركت سيل كه گل و لاى و لاشه‌هاى گاو و گوسفند و درختان از جا كنده و تخته سنگ‌هاى بزرگ و همه‌چيز را با خود مىآورد در اطراف پراكنده و حالت سرگيجه ايجاد كرده بود ، در آن‌جا دراز كشيدم و فقط سر و گردن را از لبه پشت‌بام به طرف رودخانه گرفته و با وحشت تماشا مىكردم . سيل تا نزديكى لبه سد رسيده بود . اگر كمى دهنهء پل پائين جنب مسجد امام باز نبود و آن هم بسته مىشد ، حتما سيل پل را مىبرد و باز در قسمتى از آن سوى شهر خرابىهايى پديد مىآورد .

مرحوم ريحان اين دو بيت شعر را درباره آن حادثه به نقل از صاحبدلى آورده است كه شايد خود او بوده است .

هيچ دانى كه چرا سيل به ويرانهء ما * پاى بگذاشت و با حال پريشان بگذشت ؟

از تهىدستى و بىبرگى ما وحشت كرد * كاين چنين خاك به سر كرد و به افغان بگذشت

بعدها كه ماجراى سيل سال 1313 را در كتاب « آثار الحجه » خواندم ديدم تقريبا

( 1 ) - آثار الحجه ، چاپ اول ، ص 31 .