تاريخ قم ( فارسى ) — الصفحة ٢٤٠
مدرسهء فيضيه
فصل دوم مدارس قم
فصل دوم مدارس قم
مدرسهء فيضيه
مدرسهء فيضيه
مدرسهء فيضيه از بناهاى عهد صفويه است كه در جنب صحن كهنه بنا شده است ، و بهطورى كه نوشتهاند از بناهاى شاه طهماسب اول است ، چنانكه بر سر در ايوان جنوبى مدرسه كه به طرف صحن كهنه باز مىشود كتيبهء آن به نام شاه طهماسب صفوى است .
عين عبارت كتيبه اين است : « قد اتفق بناء هذه العمارة الشريفة و العتبة السنيه و السدة العلية الفاطميه فى زمان دولة سلطان اعاظم السلاطين ، برهان اكارم خلف الخواقبن ، خليفة الانبياء و المرسلين و الائمه الطاهرين المعصومين ، مشيّد مبانى الشريعة المصطفويه ، مؤسس اساس الملة المرتضويه ، رافع الوية العدل و الاحسان ، السلطان ابن السلطان بن السلطان ، ابو المظفر ، شاه طهماسب بهادر خان ، ايد اللّه تعالى بالنصر و التأييد سلطنته و شوكته ، و بالخلود و التأييد ، لازال الدهر مساعدا له فى اقامة عماد الدين و القرآن المبين ، موافقا لما يرام من زمانه الشريف فى اعلام معالم الشرع المتين بمحمد و آله اجمعين ، بسعاية نقاوة اكابر السادات و النقباء الاشراف ، الامير شرف الدين اسحق تاج الشرف الموسوى فى سنه 943 » .
و بهطورى كه نوشتهاند بناى اوليه تا حدود حوض وسط مدرسه بوده ، و وجه تسميهء به فيضيه را نيز چنين گويند كه چندى محدث حكيم و فقيه عليم عالم ربانى مولى محسن فيض كاشانى در اين مدرسه سكونت داشته ولى ظاهرا چون در جنب مزار سركار فيض آثار است ، بدين نام موسوم گشته است .
بههرحال ، بناء فعلى از خاقان مغفور فتحعلى شاه است كه در سنه 1213 و 1214 هجرى بنا شده ، و بناى سابق را خراب كرده ، و مدرسه را بزرگ و رفيع نمودهاند ، و بهطورى كه نوشتهاند 75 ذرع طول و 50 ذرع عرض است ، مشتمل بر چهل حجرهء تحتانى و 4 ايوان رفيع بنيان و غرفات سپهر نشان ( كه در آن تاريخ دوازده غرفه بوده است ) .
و حوض مربع دوازده ذرع در دوازده ذرع و دو جدول آب در طول 12 ذرع و در عرض 3 ذرع ( حوضهاى طرفين كه فعلا پر كردهاند ) ، و در ايوانها اشعار ذيل از فتحعلى خان صبا