تاريخ افغانستان بعد از اسلام ( فارسى ) — الصفحة ٩٣١

ادب صوفيان :

« من اللّه بر دوستى پرستم ، كى نشكيبم كه نپرستم . » هم وى گفته بود كه : « روز رستخيز سه مرد از شمار فارغ باشند : كسى كه كسب حرام نكند ، و مرديكه پاكدامن باشد ، و شخصيكه بين دو نفر بغرض سخن نگويد . » « 1 »

از اشعار بايزيد بسطامى صوفى معروف خراسانست در حقيقت عشق الهى :

احبك حبين حب الهوى * و حبا لانك اهل لذاك

فاما الذى هو حب الهوى * فرفعك للحجب حتى اراك

و اما الذى انت اهل له * فشغلى بذكرك عن من سواك « 2 »

يعنى : « با تو دو نوع دوستى دارم ، دوستى عشق و دوستى اينكه تو اهل آنى ! اما دوستى عشق تا جاييست كه پرده بردارى تا ترا ببينم .

ولى دوستى كه درخور آنى ! چنين است ، كه در ياد تو از ما سوا فارغ شوم . »

ابراهيم ادهم بلخى گفت : « ديدن بسيار باطل ، معرفت حق را زائل مىسازد . « 3 » »

گويند ابراهيم ادهم در طواف كعبه به كسى گفت : تا كه شش مرحله را نه پيمايى ، بدرجهء نيكوكاران نرسى ! :

اول : تا كه دروازهء نعمت را نه بندى ، و در شدت را نكشايى !

دوم : تا كه دروازهء عزت را نه بندى ، و در ذلت را نكشايى !

سوم : تا كه دروازهء راحت را نه بندى ، و در جهد را نكشايى !

چهارم : تا كه دروازهء خواب را نه بندى ، و در بيخوابى را نكشايى !

پنجم : تا كه دروازهء توانگرى را نه بندى ، و در درويشى را نكشايى !

ششم : تا كه دروازهء امل را نه بندى ، و در تيارى بمرگ را نكشايى ! « 4 »

بشر حافى مروى ( متوفى 227 ه ) ميگفت :

( 1 ) - طبقات انصارى 29 ( 2 ) - التعرف 80 و قوت القلوب 3 / 84 ( 3 ) - طبقات انصارى 57 ( 4 ) - طبقات سلمى 38