تاريخ افغانستان بعد از اسلام ( فارسى ) — الصفحة ٦٩

تحقيق در اقوال مورخين

شايد علت اختلاط اين باشد كه رتبيلان مطابق رواج عصر و مانند شاهان مجاور خود در كابل ، خويشتن را « زابل شاه » هم ميگفتند و چون كلمهء شاه جزو القاب ايشان بود ، بنابر ان هر دو خانواده در تحت اين عنوان آمده باشند .

و دليل اين سخن كتيبهء مهراكولا پادشاه هفتالى زابلستان ( حدود 500 م ) است كه در درهء شالى روزگان شمال قندهار موجود است و بر ان نام خود را برسم الخط يونانى باگوس شاه زاول ( خدايى شاه زاول ) نوشته است « 1 » يكى از مورخين هند پروفيسور س ، ه هوديوالا

HODIWALA

گويد كه نام رتبيل بعد از سنه 43 ه مسلسلا در مدت دو صد سال از طرف مورخان عرب ذكر شده و اين مطلب را مىرساند كه نام يك شخص نبوده بلكه عنوان خانواده و يا لقب موروث شاهى است .

ويلسن اين لقب را رتن پال خوانده ( پاورقى ص 417 تاريخ هند ايليوت ) ولى راورتى بين رتن پال ( رتنه پاله ) و ( رنه پاله ) متردد است ، در حالى كه نويسندگان ديگر يكى ازين صور را نپذيرفته‌اند ، و ميتوان صور و نزبل

RANZABAL

يا ريزبل

RAI - ZABAL

را براى آن تصور كرد ، كه معنى آن را نه ياراى زابل باشد ، زيرا توره مانه پدر مهيرا كولا حكمدار هونان سپيد زابل و فاتح سند و مالوادر 500 م نيز بلقب توره مانه جاوله

JAUVULA

ناميده شده است .

نام راجوله

RAJUVULA

يا

RANJUBULA

بر مسكوكات اندوسيتهين ديده مىشود ( فهرست مسكوكات موزهء هند از سمته ؟ ؟ ؟ ص 56 نوت 91 - 196 ) و قراريكه كننگهم در كتاب ( مسكوكات اندوسيتهين متأخره 95 - 97 - 108 - 110 ) گويد برخى از مسكوكات هفتاليان بنام شاه زوبوله

SHAH - ZOBOLA

يا

SHAHI - JABUA

يا

SHAHI JANABULA

يا

SHAHI JABUVLA

ضرب شده بود ، و ممكن است راجووله ياراى جبوله يارا نوجبوله معنى شاه جبول يا شاه زابل داشته باشد ، و نام زابل را نيز از نام يكى از شاهان معروف هفتاليان گرفته باشند ( كتاب مذكور 108 ) علاوه برين احتمال توان گفت : كه نام راجووله يا رنجوبوله بزمانهاى قبل از خروج هفتاليان تعلق گيرد ، زيرا برخى

( 1 ) - مجلهء موزيم پشاورد سمبر 1953