تاريخ افغانستان بعد از اسلام ( فارسى ) — الصفحة ٦٨٣
كابل
شاه پيروز ساسانى از دست هفتاليان شكست خورد به تصرف اين مردم افتاد ، و يكى از شاخه‌هاى هفتالى كه كاديشير
KADISHAER
( كاتيش ارمنى ) نامداشت درين سرزمين سكونت يافتند و قادس بنام ايشان تاكنون معروفست « 1 » ، و بقاياى اين هفتاليان بقول بلاذرى تا وقتى در هرات و اطراف آن بودند ، كه در حدود 30 ه 650 م عبد اللّه بن عامر فاتح عرب بدين سرزمين ميرسيد . « 2 »
اما در اوايل ورود اسلام پوشنگ از بزرگترين شهرهاى نواحى هرات بود ، كه وسعت آن به نصف هرات ميرسيد ، آبهاى جارى و درختان فراوان داشت . چوبهاى آن بديگر بلاد برده شدى ، و حصنى و خندقى و سه دروازه داشت : باب على به طرف غرب و نشاپور - باب هرات به طرف شرق - باب قوهستان به طرف جنوب . « 3 »
بقول مولف نامعلوم حدود العالم : پوشنگ چند نيمه از هريست ، و از گردوى خندق است و او را حصاريست استوار « 4 » ، و مردم آن اخلاط عجم‌اند ، كه عرب قليل در ان باشند « 5 »
كابل
كابل
از تحقيقاتيكه جنرال كننگهم نموده پيدا مىآيد ، كه سرزمين كابل را بطليموس
PTOLEMEE
( متوفى 167 م ) ذكر نموده كه پايتخت آن كابوره
KABURA
و مردم آن كابوليتاى
KABOLITAE
بوده و اين شهر را اورتسپانه
ORTOSPANA
هم گفته‌اند .
( آريانا انتكوا 176 )
در سنسكريت اوردهستهانه
URDDHASTHANA
بمعنى شهر بلند است ، و هيون تسنگ زاير چينى در اول جولاى 644 م 24 ه از راه او - پو - كين ( افغان ) و غزنه به فو - لى - شى سا - تنگ نه رسيد كه با موقع همين كابل كنونى تطبيق مىشود . وى از كابل نام نمىبرد ، ولى پايتخت اين سرزمين را هو - فى - نه
HU - PHI - NA
مىنامد ، كه به عقيدهء كننگهم : كوفن
( 1 ) - ايرانشهر 76 ( 2 ) - فتوح البلدان 499 ( 3 ) - احسن التقاسيم 308 ( 4 ) - حدود 57 ( 5 ) - البلدان يعقوبى 44