تاريخ افغانستان بعد از اسلام ( فارسى ) — الصفحة ٦٣٣

روزها و هفته :

بودند ، و مردم سمت مشرقى افغانستان نيز ظاهرا ايام هفته را استعمال نميكردند ، اگرچه در سنسكريت و هند ايام هفته موجود بود .

زيرا هيون تسنگ كه در حدود سنه 9 ه گندهارا را ديده و از تقويم مروج آنوقت صحبت ميراند ، از ذكر ايام هفته خاموش است . و در كتيبهء سرخ كوتل بغلان نيز تاريخ آن سى و يكم سال سلطنت كنيشكا هنگام نيسان ماه ( برج حمل حدود 160 م ) نوشته شده « 1 » كه ذكر روز ندارد . هكذا در كتيبهء خروشتى خوات و ردگ روز تعيين نشده و گويد :

كه در سنه 51 عهد كنيشكا بتاريخ 15 ماه ارته مىزيوس ( يونانى ) معبد خوات ساخته شد . « 2 » اما در كتيبهء توچى وزيرستان - چنانچه در آغاز اين مبحث گذشت - تاريخ ماه كرتيكا و روز دوم تاريك ( يعنى هفدهم ) بدون ذكر نام روز قيد شده ، در حالى كه در رسم الخط عربى روز جمعه 13 جمادى الاولى 243 ه نوشته‌اند ، و ازين برمىآيد ، كه تعيين روز را طوريكه هيون تسنگ شرح داده ، به پانزده روز تاريك و روشن ميكردند ، و نوشتن ايام هفته رواج نداشت .

بقول البيرونى هنديان اسماى ايام هفته را مىشناختند ، و هر روز را بنام يكى از كواكب سبعه مسمى ساخته بودند ، كه بعد از نام همان كوكب ، كلمه « بار » را كه در سنسكريت جزو هفتم يك هفته و بجاى شنبه فارسى بود مىآوردند ، كه عين همين ترتيب در انگليسى و فرانسوى نيز تاكنون موجود است بدين موجب :

1 - روز يكشنبه : آدت بار ( اتوار كنونى )

SUNDAY

يعنى روز آفتاب .

2 - روز دوشنبه : سومه بار ( سوموار كنونى )

MONDAY

يعنى روز مهتاب .

3 - روز سه‌شنبه : منگل بار ( منگلوار كنونى )

TUESDAY

يعنى روز مريخ .

4 - روز چهارشنبه : بد ه بار ( بدهوار كنونى )

WEDNESDAY

يعنى روز عطارد .

5 - روز پنجشبه : برهسپت بار ( لكثمىوار كنونى )

THURSDAY

يعنى روز مشترى .

6 - روز جمعه : شكر و بار ( شكروار كنونى )

FRIDAY

يعنى روز زهره .

( 1 ) - مادر زبان درى 15 ( 2 ) - تاريخ افغانستان 2 / 302