تاريخ افغانستان بعد از اسلام ( فارسى ) — الصفحة ٥٩١

[ ( 3 ) ] جامعه و طبقات مردم

طبقهء ديگرى بر طبقات سه‌گانه افزده شد ، كه طبقهء صنعت‌گران و بازرگانان باشد .

و بموجب اسناد ديگر در عصر ساسانى نزديك ظهور اسلام ، برخى از طبقات حذف و بجاى آن طبقات ديگرى آمده‌اند . مثلا بقول ثعالبى در زمان اسلامى ، زارعين از طبقهء سوم حذف ، و جاى آن را عمال دولت گرفته ، و جنگجويان بطبقهء اول ارتقاء يافته و روحانيون و پزشكان به طبقهء دوم رفته‌اند .

در ناحيهء وسيع اروپا كه همين عناصر آريايى سكونت داشتند ، در بين مردم سكا وسيت‌ها و سرمت‌ها نيز آثار طبقات سه‌گانه نمايانست . بدين معنى كه هيرودوت پدر تاريخ ، در ابتداى كتاب چهارم خود از عقايد سكاها دربارهء پيدايش ايشان چنين گويد :

« اولين مرديكه در ان سرزمين كه تا آن موقع غير مسكون بود پيدا شد ، تارژيتائوس

TARGITAOS

بن زئوس است كه مادرش دختر رود بوريستن

BORYSTHENE

باشد ، و او سه پسر داشت :

1 / ليپو خائيس

LIPOXAIS

2 / ارپو خائيس

ARPOXAIS

3 / كولا خائيس

KOLAXAIS

روزى از آسمان گاو آهنى با يوغ طلا - و تبر طلا - با جام طلا به زمين فرود آمد .

پسر ارشد پيش دويد تا ابزارها را تصاحب كند . ولى همين كه به آن رسيد طلا دست او را سوزانيد . چون پسر دوم نيز به همين سرنوشت گرفتار شد ، هر دو از تصاحب اين اشياى زرين صرف نظر كردند . اما پسر كوچك بگرفتن آن موفق گشت ، و برادران بزرگ ، او را به شاهى خويش پذيرفتند . »

درين كنايهء شيرين از سه عامل سخن رفته است : گاو آهن و يوغ نمودار كشاورزى ، و تبر نشانهء سلاح جنگى سكايى ، و جام علامت تشريفات دينى و سكر مشروبات و سمبولى از دنياى اسرار و روحانيت است . كه اين روايت تاكنون هم در اخلاف سكاهاى قفقاز باقيمانده ، و سه خانوادهء بزرگى كه قهرمانان حماسى آنها بدان منسوبند ، يكى داراى