تاريخ افغانستان بعد از اسلام ( فارسى ) — الصفحة ٥٨٩

[ ( 3 ) ] جامعه و طبقات مردم

در بلخ :

در تاريخ افسانوى دورهء كيانيان كه مربوط بسرزمين بلخ و شرق فلات ايرانست داستان سه پسر فريدون و بخش كردن فريدون جهانرا برين سه پسر معروف و مشهور است ، كه در روايات اسرائيلى و تورات نظير آن سه فرزند نوح : سام و حام و يافث‌اند . و روايت سه فرزند فريدون در خداىنامه‌ها و شهنامه‌هاى قديم وارد بود .

و فردوسى هم آن را به نظم در آورد ، كه مختصر آن‌چنين است :

بسوى فريدون نهادند روى * جوانان بينا دل و راهجوى

چو ديدند پرمايگان روى شاه * پياده دوان برگرفتند راه

برفتند و بر خاك دادند بوس * فرومانده جاى پيلان و كوس

وزان پس سه فرزند خود را بخواند * بتخت گرانمايگى برنشاند « 1 »

بس ازين فريدون هر سه فرزند خود را چنين نام‌گذارى مينمايد :

تويى مهتر و سلم نام تو باد * بگيتى بر ، آكنده كام تو باد

ميانه كز آغاز تيزى نمود * ز آتش مر او را دليرى فزود

و را تور خوانيم شير دلير * كجا ژنده پيلش نيارد به زير

دگر كهتر آن مرد باهنگ و جنگ * كه هم با شتابست و هم با درنگ

كنون ايرج اندر خور نام اوى * همه مهترى باد فرجام اوى « 2 »

اكنون فريدون جهانرا بين اين سه برادر چنين بخش مىكند ، كه نخستين را خاور خداى ، و دويمين را توران شه ، و سويمين را ايران خداى ميخوانند :

نهفته چو بيرون كشيد از نهان * بسه بخش كرد آفريدون جهان

يكى روم و خاور ، دگر ترك و چين * سوم دشت گردان ايران زمين

نخستين به سلم اندرون بنگريد * همه روم و خاور ، مر او را گزيد

به تخت كيان اندر آورد پاى * همه خواندنديش خاور خداى

( 1 ) - شهنامه 1 - 63 ( 2 ) - شهنامه 1 - 64