تاريخ افغانستان بعد از اسلام ( فارسى ) — الصفحة ٥٠٧

اوزان و اكيال

مساويست با 64 پلو : 128 درهم : يك رطل .

و نيز 4 آرها عبارت از يك درون است ، و 20 درون يك خار باشد . « 1 »

اكيال :

يكى از اكيال راسبى گفتندى ، كه چهار سبى يك پرستو بود ، و يك ربع سبى را كرو ( به سكون اول و ضمه دوم ) ميگفتند ، و هم 12 سبى يك كله سى ، و يك ربع كله سى عبارت از مانه بود . ولى در وزن گندم هر سبى مساوى 20 من بودى ، كه مشابه باسخ خوارزمى است . در حالى كه كله سى نظير كيل بنام غور است ، كه هر غور عبارت از 12 سخ بود « 2 »

مقياس طول :

در اوزان معيار كوچك شعير ( جو ) بود ، در طول هم جو را مقدار كوچك گرفته‌اند ، بدين ترتيب :

8 جو : يك انگل ( انگشت )

4 انگل : يك رام ( قبضه )

24 انگل : يك هت ( دست يا ذراع )

4 هت : يك دهنو ( قوس يا باع )

40 دهنو : يك نل

25 نل : يك كروس ( هر 4 كروه مساوى يك فرسخ )

پس بدين حساب يك كروه چهار هزار ذراع ، و يك ميل نيز چنين و باهم مساوىاند ، و نيز در مقياسهاى طول ، هشت ميل عبارت از يك جوژن ، و هر جوژن سى و دو هزار زراع بود . « 3 »

در مقياسهاى طول ، بقول هيون تسنگ فاصله مارش يكروزه لشكر يك يوجانا بود ، كه عبارت از سى لى چينى : 10 ميل باشد ، و همين يوجانا مساوى بود ، با 8 كروسه ( كروه ) و هر كروه عبارت از فاصله‌ايست ، كه آواز گاو شنيده مىشود .

( 1 ) - كتاب الهند 128 ( 2 ) - كتاب الهند 129 ( 3 ) - كتاب الهند 131 و 159